درسنامه مهدویت

(١)

جلد دوم

٥ ص

تأكيد بر پيشوايى آخرين امام معصوم

2 حديث لوح حضرت زهرا عليها السّلام

4 حديث رسول گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و اله و سلّم

١٨ ص

(١٠)

5 حديث امام على عليه السّلام

١٩ ص

(١١)

نخستين اقدام حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف در آغاز امامت

٢٢ ص

(١٢)

آغاز پيشوايى در خردسالى

٢٢ ص

(١٣)

پيامبرى حضرت عيسى عليه السّلام از هنگام ولادت

٢٤ ص

(١٤)

پيامبرى حضرت يحيى عليه السّلام در كودكى

٢٤ ص

(١٥)

پيشينه امامت در خردسالى

٢٥ ص

(١٦)

نخستين امام خردسال

٢٦ ص

(١٧)

كودكان نابغه،انسانهايى استثنايى

پيشگويى غيبت حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف

٣٣ ص

(٢٣)

تأكيد بر حتمى بودن غيبت

٣٥ ص

(٢٤)

چگونگى غيبت حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف

2 پنهان بودن عنوان

٣٩ ص

(٢٧)

3 پنهان بودن جسم و پنهان بودن عنوان،به تناسب شرايط

طولانى بودن غيبت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف

غيبت حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف؛رازى از رازهاى خداوند

٤٧ ص

(٣٤)

1 براى حفظ جان آن حضرت

٤٨ ص

(٣٥)

2 براى امتحان و آزمايش انسانها

٥٠ ص

(٣٦)

3 براى آزادگى از بيعت ديگران

٥٢ ص

(٣٧)

4 براى تأديب انسانها

٥٣ ص

(٣٨)

آشكار شدن فلسفههاى اساسى غيبت پس از ظهور

برخى از فوايد اين بخش بدين قرار است

٦١ ص

(٤٣)

1 نگهبانى از آيين خداوند با هدايتهاى باطنى

٦١ ص

(٤٤)

2 نگهداشت جامعه از نااميدى و سرخوردگى

٦٢ ص

(٤٥)

3 ايمنىبخش از بلاها

٦٣ ص

(٤٦)

4 ايجاد پرواى الهى در پرتو باور وجود امام زنده در جامعه

٦٤ ص

(٤٧)

5 يارى برخى نيازمندان

٦٥ ص

(٤٨)

6 دعاى خير آن حضرت در حق مؤمنان

٦٦ ص

(٤٩)

7 تصويب امور سال در شبهاى قدر

٦٦ ص

(٥٠)

امام غايب،بسان خورشيد پشت ابر

ويژگىهاى غيبت صغرا

٧٣ ص

(٥٥)

1 محدود بودن به زمان معيّن

٧٣ ص

(٥٦)

2 پنهان نبودن حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف از همگان

٧٣ ص

(٥٧)

3 ارتباط حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف با مردم به وسيلۀ افراد مشخص

سفيران چهارگانه(خاص)

٧٦ ص

(٦٠)

1 عثمان بن سعيد عمرى

2 محمد بن عثمان بن سعيد عمرى

٧٩ ص

(٦٣)

برخى ويژگىهاى نايب دوم

٨١ ص

(٦٤)

3 حسين بن روح نوبختى

4 على بن محمد سمرى

٨٣ ص

(٦٧)

چگونگى ارتباط شيعيان با نواب چهارگانه

1 برطرف كردن ترديد شيعيان درباره حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف

٨٥ ص

(٧٠)

2 پنهان نگه داشتن مكان حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف

٨٥ ص

(٧١)

3 پاسخگويى به پرسشهاى فقهى و مشكلات علمى و عقيدتى

٨٥ ص

(٧٢)

4 سازماندهى وكيلهاى حضرت

٨٦ ص

(٧٣)

5 آماده كردن شيعيان براى غيبت كبرا

٨٨ ص

(٧٤)

6 رهبرى دوستداران و طرفداران امام زمان عليه السّلام و حفظ مصالح اجتماعى شيعيان

٨٨ ص

(٧٥)

7 جلوگيرى از فرقهگرايى و گروهگروه شدن شيعيان

٨٨ ص

(٧٦)

8 مبارزه با مدعيان دروغين نيابت

٨٩ ص

(٧٧)

9 گرفتن اموال متعلق به امام و مصرف آن در موارد لازم

مجموعۀ نخست از ولادت تا آغاز امامت

٩٣ ص

(٨٢)

مجموعۀ دوم سخنان دوران غيبت

چگونگى صدور توقيعات

٩٥ ص

(٨٥)

بيشتر توقيعات به خط حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف

3 دعاى«اللهم ارزقنا توفيق الطاعة »

١٠٠ ص

(٩٠)

4 دعاى فرج«اللهم عظم البلاء»

١٠١ ص

(٩١)

5 دعاى روزهاى ماه رجب

١٠١ ص

(٩٢)

6 دعاى«اللهم رب النور العظيم و رب الكرسى الرفيع و رب البحر المسجور »

١٠١ ص

(٩٣)

7 دعاى ابو الحسن ضراب

2 زيارت ناحيه مقدسه

مجموعۀ سوم سخنان دوران ظهور

ديدگاهها در خصوص ملاقات

١١١ ص

(١٠٣)

1 عدم امكان ملاقات به طور مطلق

١١١ ص

(١٠٤)

2 امكان ملاقات بدون شناخت

١١٤ ص

(١٠٥)

3 وقوع ملاقات همراه با شناخت و عدم پذيرش ادعا

١١٥ ص

(١٠٦)

4 امكان ملاقات و پذيرش ادعا

دو احتمال متفاوت بين دانشمندان شيعه

١٢٧ ص

(١١١)

احتمال نخست اثبات همسر و فرزند

١٢٧ ص

(١١٢)

دليل نخست استحباب ازدواج

الف استحباب ازدواج

١٢٧ ص

(١١٥)

امّا مقدّمه دوّم حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف ناگزير اين سنّت را انجام مىدهد

١٢٩ ص

(١١٦)

دليل دوم برخى روايات و ادعيه

١٣٠ ص

(١١٧)

نقد و بررسى كوتاه

١٣١ ص

(١١٨)

احتمال دوم انكار همسر و فرزند

١٣٥ ص

(١١٩)

دليل نخست ازدواج با فلسفۀ غيبت منافات دارد

١٣٥ ص

(١٢٠)

دليل دوم رواياتى كه به ازدواج نكردن تصريح دارد

دورههاى زندگى آن حضرت

١٤٣ ص

(١٢٥)

1 دوران زندگى با امام عسكرى عليه السّلام(255-260 ق)

١٤٣ ص

(١٢٦)

2 دوران غيبت صغرا(260-329 ق)

١٤٧ ص

(١٢٧)

3 دوران غيبت كبرا

ج دشتها و بيابانها

بررسى داستان جزيرۀ خضرا

1 دلالت قصه بر تحريف قرآن

١٥٨ ص

(١٣٧)

2 در متن داستان آمده است اين آبهاى سفيد،اطراف جزيره را گرفته است و

١٦٠ ص

(١٣٨)

3 در ضمن داستان،به نقل از خادمان قبه مىنويسد «رؤيت امام غيرممكن است»؛

١٦٠ ص

(١٣٩)

4 در يكى از روزهاى جمعه،وقتى على بن فاضل

١٦٠ ص

(١٤٠)

5 به مقتضاى اين خبر،خمس بر شيعيان حضرت،حلال است و

١٦١ ص

(١٤١)

6 على بن فاضل از سيّد شمس الدين مىپرسد

١٦١ ص

(١٤٢)

7 در پايان داستان گفته شده است در جزيره خضرا فقط

١٦١ ص

(١٤٣)

نتيجۀ مباحث گذشته

ادعاى دروغين نيابت،آغاز انحرافهاى بزرگ

2 طمع در اموال امام

4 انگيزههاى سياسى

١٧٠ ص

(١٥٢)

آغاز شكلگيرى مدعيان دروغين

١٧١ ص

(١٥٣)

1 جايگاه ويژۀ نايب نخست

١٧١ ص

(١٥٤)

2 شرايط سياسى و اجتماعى

برخى از معروفترين مدعيان دروغين

١٧٣ ص

(١٥٧)

1 ابو محمد حسن شريعى

١٧٣ ص

(١٥٨)

2 محمد بن نصير نميرى

١٧٥ ص

(١٥٩)

3 ابو طاهر محمد بن على بن هلال

١٧٦ ص

(١٦٠)

4 حسين بن منصور حلاج

١٧٦ ص

(١٦١)

5 ابو جعفر محمد بن على شلمغانى

١٧٨ ص

(١٦٢)

6 احمد بن هلال كرخى

شيخيه،بستر پيدايش يك انحراف بزرگ

١٨٤ ص

(١٦٧)

مقام علمى و اجازه روايت

١٨٥ ص

(١٦٨)

سيد كاظم رشتى،جانشين احسايى

بابيه،يك انحراف بزرگ

پيدايش فرقۀ«بهائيه»

١٩٣ ص

(١٧٣)

سرانجام دعوت ميرزا بهاء

١٩٤ ص

(١٧٤)

آيينها و باورهاى بهائيان

١٩٥ ص

(١٧٥)

انجمن حجتيه،يكى از گروههاى مبارز با بهائيت

معناى لغوى و اصطلاحى«انتظار فرج»

٢٠٢ ص

(١٨٠)

جايگاه انتظار در فرهنگ شيعه

٢٠٤ ص

(١٨١)

1 انتظار فرج به معناى عامّ

٢٠٤ ص

(١٨٢)

1-1 عبادت و بندگى

1-4 فرج بودن خود فرج

2 انتظار فرج به معناى خاص

1 انتظار صحيح و سازنده

٢٠٧ ص

(١٩٠)

2 انتظار غلط و ويرانگر

٢٠٨ ص

(١٩١)

بنيانهاى اساسى پديدۀ انتظار

٢١٠ ص

(١٩٢)

الف قانع نبودن از وضع موجود

٢١٠ ص

(١٩٣)

ب اميد و توقع دستيابى به وضع مطلوب

٢١٠ ص

(١٩٤)

ج حركت و تلاش براى گذر از وضع موجود و قرار گرفتن در وضع مطلوب

٢١٠ ص

(١٩٥)

1 آگاهى به عدم حضور ظاهرى امام

٢١١ ص

(١٩٦)

2 احساس نياز به وجود امام حاضر

٢١١ ص

(١٩٧)

3 يقين به ظهور امام غايب

٢١١ ص

(١٩٨)

4 دوست داشتن ظهور حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف

٢١٢ ص

(١٩٩)

5 نزديك دانستن ظهور

٢١٢ ص

(٢٠٠)

آثار فردى و اجتماعى تربيتى انتظار

٢١٣ ص

(٢٠١)

1 گسترش اميدهاى واقعى

٢١٣ ص

(٢٠٢)

2 پويايى در جهت رسيدن به هدف

٢١٤ ص

(٢٠٣)

3 ايجاد وحدت و همگرايى

1 منتظران راستين،برترين مردم همۀ روزگاران

٢١٨ ص

(٢٠٩)

2 بسان حاضران در خيمۀ آن حضرت هنگام ظهور

٢١٩ ص

(٢١٠)

3 ثواب ايشان مانند پاداش نمازگزار و روزهدار

٢١٩ ص

(٢١١)

4 گرامىترين امت و رفيق پيامبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم

٢٢٠ ص

(٢١٢)

5 بسان مجاهدان در راه خدا در ركاب حضرت رسول صلّى اللّه عليه و اله و سلّم

٢٢٠ ص

(٢١٣)

6 پاداش هريك از آنها برابر هزار شهيد از شهيدان صدر اسلام

٢٢٠ ص

(٢١٤)

1 انتظار،حلقۀ اتصال شيعه با امام معصوم عليه السّلام

٢٢١ ص

(٢١٥)

2 انتظار،معيار ارزش انسانها

٢٢١ ص

(٢١٦)

3 انتظار عامل پويايى و سازندگى فرد و جامعه

٢٢٢ ص

(٢١٧)

بايستههاى عصر انتظار

1 شناخت امام هر زمان

٢٢٢ ص

(٢٢٠)

2 پايدارى در محبت اهل بيت عليهم السّلام

٢٢٥ ص

(٢٢١)

3 پرهيزگارى و رعايت تقواى الهى

٢٢٧ ص

(٢٢٢)

4 پيروى از دستورهاى امامان عليهم السّلام

٢٢٧ ص

(٢٢٣)

5 دستگيرى از ضعفا و فقيران

1 دوستى با دوستان و دشمنى با دشمنان حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف

٢٢٩ ص

(٢٢٦)

2 صبر بر سختىهاى دوران غيبت

٢٢٩ ص

(٢٢٧)

3 دعا براى فرج حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف

٢٣٠ ص

(٢٢٨)

4 آماده باش دائمى

٢٣١ ص

(٢٢٩)

5 بزرگداشت نام و ياد آن حضرت

٢٣٢ ص

(٢٣٠)

6 حفظ پيوند با مقام ولايت

جايگاه ولايت فقيه در باورهاى شيعه

حكومت از نگاه آموزههاى اسلامى

٢٤٥ ص

(٢٤١)

انديشۀ سياسى شيعه

٢٤٧ ص

(٢٤٢)

مقطع حضور امام معصوم عليه السّلام

٢٤٧ ص

(٢٤٣)

دوران غيبت امام عصر عليه السّلام

المهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف

مكيال المكارم فى فوايد الدعاء للقائم

٢٥٨ ص

(٢٥١)

مهدى موعود عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف(ترجمه جلد سيزدهم بحار الانوار)

(نگاهى تحليلى به عصر غيبت امام دوازدهم)

٢٦٠ ص

(٢٥٤)

تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف

٢٦٢ ص

(٢٥٥)

روزگار رهايى(ترجمه كتاب يوم الخلاص)

٢٦٣ ص

(٢٥٦)

پژوهشى پيرامون زندگانى نواب خاص امام زمان عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف

٢٦٤ ص

(٢٥٧)

جزيره خضرا در ترازوى نقد

درسنامه مهدویت - سلیمیان، خدامراد - الصفحة ٨٧ - ٤ سازماندهى وكيلهاى حضرت

مى‌شد؛امّا از نايب خاص،چنين قبض‌هايى دريافت نمى‌كردند.زمانى كه ابو القاسم، حسين بن روح را به جانشينى برگزيد،دستور داد از وى قبض‌هايى نخواهند. [١]

برخى از اين وكيلان،عبارت بودند از:

١.احمد بن اسحاق(وكيل در قم)؛

٢.محمد بن شاذان(نايب در نيشابور)؛

٣.محمد بن حفص؛

٤.محمد بن صالح همدانى(وكيل در همدان)؛

٥.قاسم بن علا(وكيل در آذربايجان)؛

٦.ابو الحسين محمد بن جعفر اسدى(وكيل در رى) [٢]؛

٧.ابراهيم بن محمد همدانى؛

٨.ابراهيم بن مهزيار(وكيل در اهواز)؛

٩.محمد بن ابراهيم بن مهزيار؛

١٠.احمد بن حمزة بن يسع قمى؛

١١.داوود بن قاسم بن اسحاق؛

١٢.محمد بن على بن بلال؛

١٣.ابو محمد و جنائى؛

١٤.عبد اللّه بن ابى غانم قزوينى؛

١٥.حسين بن على بزوفرى؛

١٦.احمد بن هلال عبرتائى؛

١٧.حاجز بن يزيد ملقب به«وشاء»وكيل در بغداد. [٣]

[١] .حيات فكرى و سياسى امامان شيعه،ص ٢٣٦؛غفارزاده،على،پژوهشى پيرامون زندگانى نواب خاص امام زمان عليه السّلام،ص ٨٥.

[٢] .شيخ طوسى،كتاب الغيبة،ص ٤١٥،ح ٣٩١؛شيخ صدوق،كمال الدين و تمام النعمة،ح ٢،باب ٤٣،١٦

[٣] .ر.ك:رجال كشى؛كمال الدين و تمام النعمة؛كتاب الغيبة.