فرهنگ نامه مهدویت - سلیمیان، خدامراد - الصفحة ٤١٣ - ملاقات با حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف

عمل نكرده به آن، در همان كتاب. [١]

كه در محل خود به صورت مفصل پاسخ داده شده است.

خلاصه آن‌كه:

١. توقيع مرسل نيست؛ چرا كه شيخ صدوق در كمال الدين آن را با سند ذكر كرده است. افزون بر آن، شيخ طوسى اين حديث را از ابن بابويه نقل مى‌كند و مى‌گويد: «اخبرنا جماعة» ؛ پس توقيع از يك طريق نيست.

٢. توقيع ضعيف نيز نيست؛ چرا كه همۀ راويان آن، ثقه هستند.

٣. اين‌كه گفته شده است: «راوى آن، شيخ طوسى، به توقيع عمل نكرده است» ، درست نيست؛ چرا كه آنچه شيخ طوسى نقل كرده است، به دوران غيبت صغرا مربوط مى‌شود و توقيع، نفى ادعاى ديدن در دوران غيبت كبرا را مورد نظر دارد و مدعى ديدار در اين زمان را بايد تكذيب كرد.

٤. اين‌كه گفته‌اند: «از توقيع اعراض شده است» درست نيست؛ زيرا عالمان بزرگوار كه پس از شيخ صدوق، به نقل توقيع پرداخته‌اند، به آن، باور داشته و در سند و دلالت آن، ترديدى نكرده‌اند.

ممكن است گفته شود منظور توقيع، مشاهدۀ همراه با ادعاى سفارت يا وكالت از جانب حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف و رساندن پيام به آن حضرت و گرفتن پاسخ از ايشان است.

اين احتمال، خلاف ظاهر عبارت حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف در توقيع شريف است.

اين‌جا لازم است به برخى سخنان بزرگان اشاره كنيم كه در آن، ضمن پذيرش امكان ملاقات، گفته‌اند در صورت ملاقات، فرد ملاقات‌كننده پرده از راز ديدار خود برنخواهد داشت و اين، همان تكذيب ادعاى ملاقات است:

١. سيّد مرتضى، بدون آن‌كه قاطعانه ملاقات با حضرت را بپذيرد، عدم امكان ملاقات را غير قطعى دانسته، مى‌نويسد:

ما قطع نداريم دست كسى به امام نمى‌رسد و بشر نمى‌تواند او را ملاقات كند. اين، امرى غيرمعلوم