فرهنگ نامه مهدویت - سلیمیان، خدامراد - الصفحة ٢٠٢ - خروج دجّال

بيشتر از آن به عنوان حادثه‌اى مهّم كه مقارن ظهور حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف رخ خواهد داد؛ ياد شده است. [١]

دربارۀ دجّال، چند احتمال وجود دارد:

يك. دجّال، نام شخص معيّنى نيست و هركس كه با ادعاهاى پوچ و بى‌اساس و با توسل به حيله‌گرى و نيرنگ، در صدد فريب مردم باشد، دجّال است. اين‌كه در روايات، از «دجّال» هاى فراوان سخن به ميان آمده است اين احتمال را تقويت مى‌كند. پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله و سلّم فرموده است:

قيامت، برپا نمى‌شود، تا وقتى كه مهدى از فرزندانم قيام كند. مهدى قيام نمى‌كند، تا وقتى كه شصت دروغ‌گو خروج كنند و هركدام بگويد: من پيامبرم. [٢]

در روايات، از اين «دجّال» ها و دروغ‌گويان فراوان نام برده شده است. در بعضى دوازده، در برخى سى و برخى شصت و هفتاد دجّال آمده است. [٣]از ميان اين «دجّال» ها، فردى كه در دروغ‌گويى، حيله‌گرى و مردم‌فريبى سرآمد همۀ دجالان و فتنه‌اش از همه بزرگ‌تر است، نشانۀ ظهور مهدى عليه السّلام و يا برپايى قيامت است. بر اين اساس، دو نوع دجّال هست: يكى همان دجّال حقيقى و واقعى است كه پس از همۀ «دجّال» ها مى‌آيد و ديگرى گروهى شيّاد و دروغ‌گويند كه دست به فريب‌كارى، تحميق و گمراهى مردم مى‌زنند. پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله و سلّم مى‌فرمايد:

پيش از خروج دجّال، بيش از هفتاد دجّال خروج خواهد كرد. [٤]

حقيقت داستان دجّال، بيانگر اين واقعيت است كه در آستانۀ هر انقلابى، افراد فريبكار و منافق كه معتقد به نظام‌هاى پوشالى گذشته و حافظ ضد ارزش‌هايند، براى نگه‌داشتن فرهنگ و نظام جاهلى گذشته، همۀ تلاش خود را به كار