فرهنگ نامه مهدویت - سلیمیان، خدامراد - الصفحة ٤١٠ - ملاقات با حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف
نكتۀ مهم، اينگونه اشاره كرده است:
. . . براى شيعيان، جستوجوى امام و كشف صاحب غيبت و در پى نام و محلّ سكونت و محل غيبت او بودن يا اشاره به ذكر او كردن، ممنوع است؛ چه رسد بر آنكه بخواهند آشكارا او را ببينند. [١]
با وجود آنكه اين ديدگاه، از روايات پيشين قابل استفاده است، و نيز به رواياتى كه امام را بسان خورشيد پس ابر معرفى كرده، نزديكتر است، كسى به روشنى قائل به آن نشده و ملاقات را ممتنع ندانسته است؛ به دليل آنكه:
١. برخى روايات، امكان ملاقات را منتفى ندانسته، ديدن بدون شناخت را ممكن دانستهاند.
٢. شكى نيست در دوران غيبت صغرا كه بخشى از دوران غيبت آن حضرت است، برخى شيعيان-به ويژه نايبان خاص-آن حضرت را ملاقات كردهاند؛ بنابراين شكى نيست كه روايتهاى ياد شده، تخصيص خورده و ملاقات با آن حضرت امكان دارد.
دربارۀ امكان ملاقات، برخى انديشوران شيعه نيز چنين نوشتهاند:
سيّد مرتضى مىنويسد:
. . . همانا ممتنع نيست كه امام براى برخى دوستانش آشكار شود؛ از افرادى كه از سوى آنها ترسى وجود ندارد. [٢]
شيخ طوسى نيز مىنويسد:
ما با جزم و يقين نمىدانيم كه آن محبوب دلها از ديدۀ همۀ دوستدارانش نهان و غايب است؛ بلكه امكان دارد براى بيشتر آنان ظاهر شود. [٣]
سيّد بن طاووس نيز در اينباره خطاب به فرزند خود نوشته است:
امام، اكنون از جميع شيعيان غايب است؛ ولى ممتنع نيست گروهى از آنان به ملاقات حضرت مشرف شده، از گفتار و كردار او استفاده كنند. [٤]
٢. امكان ملاقات بدون شناختدر اين ديدگاه-بر خلاف ديدگاه نخست-امكان ملاقات، مورد پذيرش است؛ ولى وقوع ملاقات همراه شناخت آن حضرت را در اين دوران، غير قابل پذيرش و آن را با فلسفۀ غيبت در تعارض مىداند. در
[١] . ر. ك: نعمانى، الغيبة، ص ١٦٠.
[٢] . سيّد مرتضى، تنزيه الانبياء، ص ٢٣٨.
[٣] . شيخ طوسى، كتاب الغيبة، ص ٩٩.
[٤] . سيّد بن طاوس، الطرائف، ص ١٨٥.