بزرگان علماى شيعه، پس از ذكر آيات بالا، به روايات فراوانى از رسول گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و اله و سلّم استدلال كرده‌اند، با اين محتوا كه: «هرچه در امت‌هاى گذشته رخ داده است موبه‌مو در امت من نيز اتفاق خواهد افتاد.» [٢]اين مجموعه روايات، بيش از آن‌كه در جوامع روايى شيعه ذكر شده باشد، در كتاب‌هاى اهل سنّت آمده است. [٣]

٢. آيات تأويل شده به رجعت در
آخر الزّمان

از روايات معصومان عليهم السّلام استفاده مى‌شود برخى از آيات قرآن به رجعت در زمان ظهور حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف تأويل مى‌شود؛ از جمله اين آيه:

وَ يَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ فَوْجاً مِمَّنْ يُكَذِّبُ بِآيٰاتِنٰا فَهُمْ يُوزَعُونَ ؛ [٤]

و آن روز كه از هرامتى، گروهى از كسانى را كه آيات ما را تكذيب كرده‌اند، محشور مى‌گردانيم. پس آنان نگه داشته مى‌شوند تا همه به هم بپيوندند.

ذيل اين آيه روايات فراوانى از امامان معصوم عليهم السّلام وارد شده كه گوياى بازگشت انسان‌هايى در عصر ظهور حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف است. و اين گونه استدلال شده كه در آيه، به برانگيخته شدن عده‌اى محدود اشاره شده است؛ در حالى كه در قيامت، همۀ انسان‌ها محشور مى‌شوند. به علاوه، سياق آيات در مقام بيان رخدادهايى است كه در دنيا و پيش از قيامت است و پس از چند آيه، حوادث مربوط به قيامت را بيان كرده است. [٥]

بيشتر دليل‌هاى معتقدان به

[١] . شيخ طبرسى، مجمع البيان، ج ١-٢، ص ٢٥٢؛ على بن ابراهيم قمى، تفسير قمى، ج ١، ص ٤٦؛ قرطبى، الجامع لاحكام القرآن، ج ١، ص ٤٠٣؛ مدارك التنزيل، ج ١، ص ٥٣.

[٢] . «يكون فى هذه الأمّة كلّ ما كان فى الأمم السّالفة حذو النّعل بالنّعل و القذّة بالقذّة» ، شيخ صدوق، من لا يحضره الفقيه، ج ١، ص ٢٠٣، كمال الدين و تمام النعمة، ج ٢، ص ٥٢٩.

[٣] . تفسير ابن كثير، ج ٢، ص ٣٥١؛ ج ٤، ص ٤٩١؛ المستدرك على الصحيحين، ج ١، ص ٢١٨؛ السنه للمروزى، ج ١، ص ١٨؛ . . .

[٤] . نمل (٢٧) :٨٣.

[٥] . طبرسى، مجمع البيان؛ ج ٧-٨، ص ٣٦٦؛ محمد حسين طباطبايى، تفسير الميزان، ج ١٥، ص ٥٧٠.