پويان صورت مى‌گيرد، بر اساس آنچه در بعضى از روايات آمده، زمينه را براى حركت جهانى حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف آماده مى‌كند. پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله و سلّم مى‌فرمايد:

گروهى از ناحيۀ مشرق، قد برمى‌افرازند و زمينۀ حكومت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف را فراهم مى‌سازند. [١]

امام باقر عليه السّلام مى‌فرمايد:

گويى قومى را مى‌بينم كه از شرق در طلب حق قيام كرده‌اند؛ ولى بدانان نمى‌دهند و باز مطالبه مى‌كنند؛ اما بدان‌ها نمى‌دهند. چون چنين مى‌بينند، شمشيرهاى خود را بر دوش مى‌گيرند. آن هنگام، آنچه مى‌خواهند، به آنان مى‌دهند؛ ولى نمى‌پذيرند، تا اين كه پيروز مى‌شوند و آن را جز به صاحب الامر عليه السّلام تسليم نمى‌كنند. كشتگان آنان شهيدند. اگر من آنان را درك كنم، جانم را براى صاحب الامر مى‌گذارم. [٢]

در اين روايات، به روشنى از برپايى قيام‌ها و انقلاب‌هايى در آستانۀ ظهور حضرت مهدى عليه السّلام خبر داده شده است. افزون بر اين‌ها، روايات فراوان ديگرى نيز بر اين نكته اتفاق دارند كه پيش از ظهور حضرت مهدى عليه السّلام، حكومتى به رهبرى يكى از صالحان كه گمان مى‌رود از فرزندان پيامبر هم باشد، در ناحيۀ مشرق تشكيل مى‌شود و زمينۀ ظهور را مهيّا مى‌سازد. اين حكومت، تا ظاهر شدن مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف و تسليم آن به حضرت ايشان، ادامه مى‌يابد.

بر همين اساس، برخى تشكيل دولت شيعى‌مذهب صفويه را كه پس از قرن‌ها استيلاى حاكمان مستبد و متعصب عامى مذهب، روى كار آمد، همان دولتى دانسته‌اند كه در روايات، از زمينه‌سازان حكومت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف به شمار آمده است.

در زمان ما نيز، برخى با استناد به ويژگى‌هايى كه در روايات آمده، انقلاب اسلامى ايران را-كه در سال

[١] . متقى هندى، كنز العمال، ج ١٤، ص ٢٦٣؛ طبرانى، المعجم الاوسط، ج ١، ص ٩٤؛ ر. ك: سنن ابن ماجه، ح ٤٠٨٨.

[٢] . «كأنّى بقوم قد خرجوا بالمشرق يطلبون الحقّ فلا يعطونه ثمّ يطلبون فلا يعطونه فاذا رأوا ذلك وضعوا سيوفهم على عواتقهم فيعطون ما سألوه فلا يقبلونه حتّى يقوموا و لا يدفعونها الاّ الى صاحبكم قتلاهم شهداء اما انّى لو ادركت ذلك لاستبقيت نفسى لصاحب هذا الامر» ، نعمانى، الغيبة، ص ٢٧٣؛ ح ٥٠.