فرهنگ نامه مهدویت - سلیمیان، خدامراد - الصفحة ٣١٥ - غيبت (پنهان شدن) مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف

مى‌رود [١]. همچنين دربارۀ كسى به كار مى‌رود كه مدتى در جايى حضور دارد و پس از آن، از ديدگان رفته و ديگر ديده نمى‌شود. [٢]در اصطلاح مهدويّت به پنهان‌زيستى حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف گفته مى‌شود.

با بهره‌گيرى از بيانات معصومان عليهم السّلام، سه ديدگاه كلّى و قابل‌توجّه دربارۀ چگونگى غيبت حضرتش قابل ارائه است:

١. پنهان بودن جسم (ناپيدايى) ؛

٢. پنهان بودن عنوان (ناشناسى) ؛

٣. پنهان بودن جسم و پنهان بودن عنوان به تناسب شرايط.

اما بررسى ديدگاه‌هاى يادشده:

پاره‌اى روايات، چگونگى غيبت آن حضرت را به پنهان بودن جسم دانسته است. اين ديده نشدن جسم، در دوران غيبت به دو گونه قابل تفسير است:

يك. بسان فرشتگان، ارواح و جنّ، جسمى نامرئى دارد كه با وجود اين كه در ميان جوامع بشرى حضور دارد قابل ديدن نيست.

دو. جسمى مرئى دارد؛ امّا به قدرت الهى در ديدگان مردم تأثير و تصرّف نمايد كه آن حضرت را نبينند. اين كار، از اولياى الهى كه از سوى خدا داراى قدرت در جهان آفرينش هستند، بعيد نيست. از قرآن كريم نيز مى‌توان امكان استتار و اختفاى انسان از ديدگان را-چه به صورت كوتاه‌مدت يا درازمدت- دريافت كرد. [٣]

به نظر مى‌رسد تفسير نخست، غير قابل پذيرش باشد؛ چرا كه هيچ دليلى وجود ندارد كه آن حضرت داراى جسمى با ويژگى اين تفسير باشد.

بلكه برعكس، آن حضرت مانند همۀ انسان‌ها، داراى جسمى مادى است؛ آن‌گونه كه پدران بزرگوارش و رسول گرامى اسلام عليهم السّلام بودند. با اين بيان، تفسير دوم مورد پذيرش است.

در يك بررسى جامع در سخنان معصومان عليهم السّلام برخى روايات كه بيان كنندۀ اين ديدگاه كلّى است، بدين قرار است:

امام على عليه السّلام در اين‌باره فرمود: