فرهنگ نامه مهدویت - سلیمیان، خدامراد - الصفحة ٣١٩ - غيبت (پنهان شدن) مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف

شيخ طوسى در كتاب الغيبة، ابتداى فصل پنجم، چنين نگاشته است:

هيچ علتى جز بيم حضرت از كشته شدن خويش، مانع ظهور وى نيست. اگر اين‌گونه نباشد، نهان بودن در پس پرده غيبت برايش روا نخواهد بود. آن محبوب دل‌ها، دشوارى‌ها و آزار و اذيّت را تحمل مى‌كند؛ زيرا مقام و جايگاه والاى امامان و پيامبران عليهم السّلام به سبب تحمل رنج و دشوارى‌هاى بزرگ آنان در راه خدا بوده است.

البته اين نه بدان معنا است كه آن حضرت، از شهادت و كشته شدن در راه خدا هراس دارد؛ بلكه آن حضرت، چون آخرين ذخيرۀ الهى در زمين است و آن حاكميت فراگير و جهانى كه در تمام اديان وعده داده شده است، فقط به دست او تحقق مى‌يابد؛ بنابراين بر خداوند سبحانه و تعالى است كه به هر وسيلۀ ممكن، او را تا روز موعود حفاظت نمايد و حكمت الهى نيز بر پنهان‌زيستى او تعلق گرفته است.

شبيه اين پنهان‌زيستى با ويژگى‌هاى خاص خود دربارۀ برخى از پيامبران-هنگامى كه بر جان خويش بيم داشتند-اتفاق افتاده بود كه مى‌توان به پنهان شدن پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله و سلّم در شعب ابى طالب عليه السّلام و نيز در غار حرا در برخى زمان‌ها اشاره كرد. مى‌دانيم هيچ دليلى براى چنين پنهان‌شدنى نبود، مگر ترس از ضررهايى كه آن حضرت را تهديد مى‌كرد.

يكى ديگر از حكمت‌هاى غيبت حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف آزمايش مردم است. از آن‌جا كه اين نوع آزمايش، به دليل عدم حضور ظاهرى امام، بسيار مشكل و طاقت‌فرسا است، در تكامل روحى انسان‌ها نقش بسيار مهم و مؤثرى دارد. با اين آزمايش است كه آشكار مى‌شود چه كسى ثابت‌قدم و استوار، و چه كسى در ايمان و اعتقاد سست و مردد است.

جابر جعفى گويد: «به امام باقر عليه السّلام عرض كردم فرج شما چه هنگام خواهد بود؟» حضرت فرمود:

«هيهات، هيهات، فرج ما فرا نمى‌رسد، تا زمانى كه شما غربال شويد، تا خداوند سبحانه و تعالى ناخالصى‌ها را محو و نابود كند و آنچه خالص و