البته برخى رجعت را به ظهور حضرت مهدى عليه السّلام و بازگشت دولت آل محمد عليهم السّلام تأويل كرده و بازگشت امامان عليهم السّلام را با بدن‌هاى ظاهرى خود منكر شده‌اند. [٢]در ردّ اين قول جهاتى ذكر شده است:

يكم. روايات متواتر به بازگشت جسمانى امامان عليهم السّلام و رجعت‌كنندگان تصريح كرده است و قابل تأويل نيست.

دوم. رجعت‌هايى كه در امت‌هاى گذشته صورت گرفته و در روايات و آيات به آن‌ها اشاره شده و شيعه آن‌ها را نيز دليل بر مدعاى خود قرار داده است، به صورت بازگشت مردگان با همان جسم‌هاى گذشته ايشان بوده است.

از روايات معصومان عليهم السّلام استفاده مى‌شود اعتقاد به رجعت در مجموعه اعتقادات شيعه، از مرتبه والايى برخوردار است؛ تا جايى كه برخى از اين احاديث، منكران رجعت را از دايرۀ تشيّع خارج مى‌داند.

يكى از اين روايات سخن امام صادق عليه السّلام است كه فرمود:

از ما نيست كسى كه به بازگشت ما باور نداشته باشد. . . . [٣]

در روايتى ديگر نيز آن حضرت اعتقاد به رجعت را يكى از شرايط ايمان دانسته، فرموده است:

هركس به هفت چيز بارورمند باشد، از جملۀ مؤمنان است يكى. . .

و ايمان به رجعت. [٤]

ازاين‌رو عدۀ فراوانى از علماى شيعه، اعتقاد به رجعت را از ضروريات مذهب دانسته‌اند. عدۀ اندكى نيز كه از ضروريات ندانسته‌اند، انكار آن را جايز نشمرده‌اند. [٥]البته افراد بسيار اندكى از شيعيان نيز رجعت را انكار كرده‌اند. [٦]

[١] . سيّد مرتضى، الرسائل الشريف، ج ١، ص ١٢٥؛ محمد رضا مظفر، عقايد الاماميه، ص ٢٩٤.

[٢] . ر. ك: سيّد محمد صدر، تاريخ ما بعد الظهور، ص ٨٥٩.

[٣] . «ليس منّا من لم يؤمن بكرتنا. . .» ، شيخ صدوق، من لا يحضره الفقيه، ج ٣، ص ٤٥٨.

[٤] . «من اقر بسبعة اشياء فهو مؤمن. . . الايمان بالرّجعة» . شيخ حر عاملى، وسائل الشيعه، ج ٢٠، ص ٢٤٠.

[٥] . شيخ طوسى، رسالة العقايد الجعفريه، ص ٢٥٠؛ محمد باقر مجلسى، حق اليقين، مقصد نهم؛ شيخ حر عاملى، الايقاظ من الهجعة بالبرهان على الرجعة، ص ٦٧؛ فخر الدين طريحى، مجمع البحرين، ج ٢، ص ٦٧٩.

[٦] . محمد جواد مشكور، تاريخ شيعه و فرقه‌هاى-