فى معرفة الحق و اليقين، [١]از مصنفات شيخ ابى جعفر محمد بن بابويه قمى، [٢]به اين عبارت در باب بناى مسجد جمكران از قول حضرت امام محمد [٣]مهدى عليه صلوات اللّه الرحمن كه سبب بناى مسجد مقدس جمكران و عمارت آن به قول امام عليه السّلام اين بوده است كه شيخ عفيف صالح حسن بن مثلۀ جمكرانى رحمه اللّه مى‌گويد:

كه من شب سه‌شنبه هفدهم ماه مبارك رمضان سنه ثلث و تسعين [٤]در سراى خود خفته بودم كه ناگاه جماعتى مردم به در سراى من آمدند نصفى از شب گذشته مرا بيدار كردند گفتند برخيز و طلب امام محمد مهدى صاحب الزمان صلوات عليه را اجابت كن كه تو را مى‌خواند. . .

آنگاه حكايت رفتن و ديدار خود را شرح داده است.

تا اينكه نقل مى‌كند: حضرت امام عليه السّلام مرا به نام خود خواند و گفت برو و حسن مسلم را بگو كه تو چند سال است كه عمارت اين زمين مى‌كنى و مى‌كارى و ما خراب مى‌كنيم و پنج سال است كه زراعت مى‌كنى و امسال ديگرباره بازگرفتى و عمارتش مى‌كنى رخصت نيست كه تو در اين زمين ديگرباره زراعت كنى بايد هرانتفاع كه از اين زمين برگرفته رد كنى تا بدين موضع مسجد بنا كنند و بگو اين حسن مسلم را كه اين زمين شريفى است و حق‌تعالى اين زمين را از زمينهاى ديگر برگزيده است و شريف كرده و تو با زمين خود گرفتنى و دو پسر جوان خداى عز و جل از تو باز ستد و تو تنبيه نشدى و اگرنه چنين كنى آزار وى به تو رسد آنچه تو آگاه نباشى. . . [٥]

[٥] -حكايت وجود ندارد. ممكن است در نسخه در اختيار صاحب نجم الثاقب وجود داشته است (نرم افزار نور السيرة ٢، تاريخ قم، توس، تهران) .

[١] . در كتاب مستدرك از آن، با عنوان «مونس الحزين فى معرفة الدين و اليقين» ، ياد شده است. (محدث نورى، مستدرك الوسائل، ج ٣، ص ٤٤٧، ح ٣٩٦١) و در مستدرك اشاره‌اى به كتاب تاريخ قم نشده است.

[٢] . مرحوم نورى درباره اين كتاب مى‌نويسد: «و لم اجد الكتاب فى فهرس كتبه» ، مستدرك الوسائل، ج ٣، ص ٤٤٧.

[٣] . بسيارى از علما، از جمله محدث نورى نام بردن حضرت را به اين نام حرام مى‌دانند.

[٤] . روشن نيست ٢٩٣ است يا ٣٩٣.

[٥] . از اين سخنان به دست مى‌آيد اين زمين پيش‌تر مسجد بوده يا اين‌كه حداقل ملك حسن مسلم نبوده است و او آن را غصب كرده است.