شما مردمى هستيد كه با دل، ما را دوست مى‌داريد؛ ولى عمل شما با اين محبت، ناسازگار است. به خدا سوگند! اختلاف اصحاب پايان نمى‌يابد و به همين دليل، صاحب شما از دست شما گرفته مى‌شود. . . . [١]

بدين‌سان غيبت آخرين حجّت خداوند سبحانه و تعالى نماد خشم خداوند بر زمينيان است كه با چراغ‌هاى هدايت به گونه‌اى ناشايست برخورد كردند.

افزون بر آنچه ياد شد، به مواردى همچون: تربيت انسان‌هاى مناسب براى قيام و حكومت جهانى و ايجاد اشتياق جهانى براى حكومت جهانى حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف نيز اشاره شده است.

با توجه به آن‌كه روايات ياد شده فقط به برخى از حكمت‌هاى غيبت حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف اشاره كرده بود و در رواياتى نيز اساس حكمت غيبت آن حضرت، رازى از رازهاى خداوند سبحانه و تعالى دانسته شده است و با توجه به اين‌كه عصر ظهور حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف عصر آشكار شدن حقايق است، از روايات استفاده مى‌شود حكمت‌هاى اساسى غيبت آن حضرت، پس از ظهور حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف آشكار خواهد شد.

امام صادق عليه السّلام در اين‌باره فرمود:

. . . حكمت غيبت او، همان حكمتى است كه در غيبت حجت‌هاى الهى پيش از او بوده است و وجه حكمت غيبت او پس از ظهورش آشكار شود؛ همچنان كه وجه حكمت كارهاى خضر از شكستن كشتى و كشتن پسر و به پا داشتن ديوار بر موسى عليه السّلام روشن نبود، تا آن‌كه هنگام جدايى آن‌ها فرارسيد. [٢]

انواع غيبت

هم‌زمان با مطرح شدن اصل غيبت براى حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف از سوى معصومان عليهم السّلام در رواياتى غيبت حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف به دو بخش كوتاه و بلند تقسيم مى‌شود. [٣]كه هريك داراى ويژگى‌هاى خاصى است.

[١] . «. . . و أنتم قوم تحبّونّا بقلوبكم و يخالف ذلك فعلكم و اللّه ما يستوى اختلاف أصحابك و لهذا أسرّ على صاحبكم. . .» ، محمد باقر مجلسى، بحار الانوار، ج ٥٢، ص ١١٠.

[٢] . شيخ صدوق، كمال الدين و تمام النعمة، ج ٢، باب ٤٤، ح ١١.

[٣] . امروزه از اين دو غيبت، با نام‌هاى"غيبت صغرا" و"غيبت كبرا"ياد مى‌شود؛ ولى در بيان انديشوران شيعه از آن‌ها با عنوان‌هايى چون"غيبت قصرى" و"غيبت طولى"و مانند آن نيز ياد شده است. ر. ك: شيخ مفيد، الارشاد، ج ٢، ص ٣٣٩.