فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧٨ - بررسى موضوع شناسى بيع دين سيدعبدالحميد ثابت
٤ـ١. ديدگاه علماى عامه
در خصوص بيع دين پولى يا تنزيل كه از آن به خصم اوراق تجارى يا حسم اوراق تجارى ياد مىشود، از سوى اهل سنت، مطالب متنوع و مباحث مختلفى مطرح گرديده است كه جهت اطلاع از آنها مىتوان به منابع و كتب مربوط مراجعه كرد. (١٢٧) اما در مورد حكم فقهى تنزيل چنين مىتوان گفت كه بنابر آنچه در بررسى نظر فقهى علماى عامه در مورد بيع دين مطرح گرديد ايشان عموماً، بيع دين را جايز نمىدانند و نتيجه طبيعى چنين رويكردى، عدم پذيرش تنزيل خواهد بود. اما به هر حال مانند هر موضوع ديگرى در مورد تنزيل نيز آراى مختلفى ابراز شده است. به عنوان مثال از رفيق المصرى نقل شده كه در موافقت با جواز تنزيل گفته است:
در مورد بعضى از معاملات، تصور بر اين است كه ربوى مىباشند و حال آن كه چنين نيست، اين معاملات شامل موارد مختلفى مىگردد، از جمله، كم كردن از ثمن مدتدار براى تعجيل در وفا به آن كه همان تنزيل است. (١٢٨)
يا در موردى ديگر آمده است:
بعضى تنزيل اوراق تجارى را بر اساس عقد حواله حق يا عقد وكالت يا
(١٢٧) سعود محمد الربيعه، تحول المصرف الربوى الى مصرف اسلامى و مقتضياته، ج ١، الطبعة الاولى، الكويت، منشورات مركز المخطوطات و التراث و الوثائق، ١٤١٢ هـ.ق، ١٩٩٢ م، ص١٥٤.
(١٢٨) ضياء مجيد الموسوى، البنوك الاسلامية، مؤسسة شباب الجامعة، ١٩٩٧ م، ص ٧١.