فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٠ - پژوهشى در قضاوت زنان سيد محسن موسوى گرگانى
اين مىرساند كه مسأله قضاوت در نگاه مولا على(ع) از هر مسأله ديگرى مهمتر بوده است و گرنه آن حضرت، كارهاى ديگر را رها نمىكرد و به قضاوت نمىپرداخت.
نشانه ديگر بر اهمّيت قضاوت در نظر مولا على(ع)، سفارش ويژهاى است كه در باره انتخاب قاضى از آن حضرت به يادگار مانده است. خطاب به مالك اشتر مىنويسد:
براى حكم و قضاوت در بين مردم كسى را انتخاب كن كه در نظر تو از همه مردمى كه تو استاندار آنان هستى برتر است. بايد قاضى و حاكم در بين مردم كسى باشد كه كارهاى مردم او را در تنگنا قرار نمىدهد؛ رجوع اهل نزاع او را به لجبازى نمىاندازد؛ در لغزشى كه برايش پيش مىآيد باقى نمىماند؛ در صورتى كه حق را بشناسد نسبت به رجوع به آن، كوتاهى نمىكند؛ هيچ گونه طمعى را در خود راه نمىدهد؛ به تأمل و فهم اندك، اكتفا نمىكند، بلكه بايد از كسانى باشد كه در موارد شبهه، خيلى با احتياط عمل مىنمايد؛ از هر كس، بيشتر از دليل و حجّت پيروى مىكند؛ بندرت از مراجعه شكايت كنندگان خسته مىشود؛ براى كشف حقيقت بسيار صابر و شكيبا است؛ در وقتى كه حكم مسألهاى برايش آشكار گردد، مانند شمشير قاطع، از خود قاطعيّت نشان مىدهد؛ هرگز تحت تأثير مدح و ثنا و تهديدات ديگران واقع نمىشود، گر چه اين چنين افرادى در جامعه بسيار نادر و كميابند. با همه اينها بايد به طور مرتّب قضاوتهاى او را زير نظر بگيرى، و به اندازهاى حقوق او را زياد كنى كه تمام احتياجاتش را برطرف كند و افزون بر اين او را در پيش خودت از جايگاه ويژهاى بر خوردار كنى، تا اطرافيانت در او طمع نكنند و مردمان او را نربايند. بايد در اين جهت بسيار تأمل كنى، چه اين كه اين دين اسير دست تبهكاران و اشرار بوده است و چه بسا آن را واسطه خواستههاى دنيوى خود قرار دادهاند. (١)
(١) قسمتى از نامه اميرالمؤمنين على(ع) به مالك اشتر.