اين كه صاحب رياض گفته: «از ظاهر كلام ابن ادريس برمى‌آيد كه وى نيز ادعاى اجماع كرده است» از آن رو است كه در سرائر واژه «عندنا» به كار رفته است. سخن صاحب رياض صريح است در اين كه وى هم از عبارت سرائر، اطلاق فهميده است، برخلاف آنچه فخر المحققين و ديگران به ابن ادريس نسبت داده‌اند.

١٣. صاحب جواهر(م ١٢٦٦ ق) نيز همين ديدگاه را پذيرفته و در شرح عبارت شرايع در اين زمينه، مانند صاحب رياض سخن گفته است. (٣٣)

١٤. شيخ انصارى(م ١٢٨١ ق) نيز اين ديدگاه را در كتاب «قضا» پذيرفته و فرموده است:

اقوى اين است كه غير امام نيز مى‌تواند با استناد به علم خود به طور مطلق ـ چه در مواردى كه مربوط به حقوق اللّه‌ مى‌شود و چه حقوق الناس ـ قضاوت نمايد، به دليلى كه پيش از اين آمد، به اين بيان كه آنچه قاضى به آن علم پيدا كرد از مصاديق حق و حقيقت و قسط و عدل واقعى است. بر اين اساس چنانچه برخلاف علمش حكم صادر كند، در صدور حكم، جائر و ستمگر خواهد بود. از سويى اگر در صدور حكم توقف نمايد تصدى او بر منصب قضاوت، ناروا و جائرانه خواهد بود، چرا كه توقف در صدور حكم، حبس حقوق است. (٣٤)

١٥. استاد ما امام راحل(م ١٤٠٩ ق)١ همين قول را پذيرفته و بر آن فتوا داده است. وى در مبحث قضاى تحريرالوسيله اظهار فرموده:

مسأله ٨ ـ قاضى مى‌تواند با استناد به علمش و بى‌نياز از بيّنه يا اقرار و يا قسم در موارد مربوط به حقوق الناس حكم صادر كند. در حقوق اللّه‌ نيز چنين است. (٣٥)

(٣٢) رياض المسائل، ج ٩، ص ٢٥٧ ـ ٢٥٦.
(٣٣) جواهر الكلام، ج ٤٠، ص ٨٨.
(٣٤) كتاب القضاء، لجنة تحقيق تراث الشيخ الأعظم، ص ٩٤.
(٣٥) تحريرالوسيله، چاپ جامعه مدرسين، ج ٢، ص ٣٦٧.