فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٧ - نماز و روزه در قطب جعفر سبحانى
كه در آنها شب و روز به طور جداگانه وجود دارند و هر چند شب و روز در اين مناطق متساوى نيستند اما طلوع و غروبى براى خورشيد وجود دارد كه فرايض روزانه با طلوع خورشيد و فرايض شبانه با غروب خورشيد انجام مى گيرد اگر چه مقدار اين شب يا روز كوتاه باشد.
٢. [برخى ديگر از اين مناطق به گونه اى هستند كه داراى روز طولانى مى باشند ] و چنانچه اين مناطق داراى روزى طولانى باشند، خواه به شش ماه برسد يا نرسد، از آن جا كه خورشيد قابل ديدن و حركتش دورانى و مانند سنگ آسياب است، بنابراين وقتى حركت خورشيد از شرق به سمت غرب است، روز و وقتى خورشيد به دايره نصف النهار برسد، ظهر محسوب مى شود، و زمانى كه حركت خورشيد به سمت شرق پايان يابد و حركتش را به سمت غرب آغازكند، شب فرا مى رسد و هنگامى كه حركت خورشيد به طرف غرب پايان يابد و خورشيد حركتش را به سمت شرق آغاز كند، ابتداى روز اين مناطق است. بدين گونه يك دوره شبانه روزى در طى ٢٤ ساعت تكميل مى شود.
٣. [چبرخى مناطق هم هستند كه داراى شب هاى طولانى هستند. ] چنانچه شب در اين مناطق طولانى باشد، خورشيد اگر چه قابل رؤيت نيست اما تاريكى در آنها به يك شكل نيست؛ بلكه تاريكى ميان تاريكى شديد و تاريكى مايل به سياهى در نوسان است. بنا براين وقتى تاريكى در اين مناطق شديد است، شب محسوب مى شود و آغاز آن، آغاز نمازمغرب و عشا است و وقتى تاريكى مايل به سياهى شروع شود و رتوهايى از نور آشكار گردد، صبح آغاز مى شود. بنا براين هر گاه تاريكى خفيف شود، روز اين مناطق محسوب مى شود تا اين كه حالت قبل، تكرار شود.