معمولى ميان دو قطب شمال و جنوب باشد و افراد اين مناطق مخيرند كه هر يك از اين بلاد ميانى را مبناى انجام فرايض خود قرار دهند. به عنوان مثال فردى كه در قطبين زندگى مى كند مى تواند معيار را، مقدار روز و شب مناطق معتدل و مناطقى كه در آن فصل شب و روز در آنها كوتاه نيست، قرار دهد؛ اگر چه در برخى فصول روز تا شانزده ساعت و شب تا هشت ساعت هم برسد. بنابراين چنين فردى بايستى به مقدار روز مناطق معتدل روزه بگيرد و نمازظهر و عصر را اقامه كند و بر مبناى شب مناطق معتدل روزه را افطار كند و نماز مغرب و عشا را نيز طبق همين معيار به جا آورد. بنا بر اين بايستى [در مناطق قطبى ] مقدار شب و روز فصول مختلف سال در مناطق معتدل دور از آن مناطق، مراعات گردد.

آنچه بيان شده، متبادر از كلمات فقها بود. اما دو نكته به نظر مى رسد كه متذكر مى شويم:

اولاً، چه دليلى وجود دارد كه اهالى مناطق قطبى بايستى بلاد معمولى ميانى را مبنا قرار دهند و اين مناطق را بر بلادنزديك قطبين - كه در طى ٢٤ ساعت از شب و روز اگر چه يكى كوتاه تر و ديگرى بلندتر، برخوردارند - ترجيح دهند؟

ثانيا، دستيابى به مقدار روز مناطقى كه در فصل خاصى معتدل هستند، دشوار است و با توجه به اين كه اسلام دين آسانى است چنين چيزى نمى تواند در طى قرون متمادى، به ويژه قبل از پيشرفت وسايل ارتباطى سيمى و بى سيمى،براى عموم مردم معيار باشد.

اينك با توجه به مطالب گذشته به بيان نظر خود در اين زمينه مى ردازيم:

ديدگاه انتخابى درباره نماز

در مناطق قطبى

مناطق قطبى در همه فصول از يك نحوه روز و شب برخوردارند؛ اگر چه كيفيت روز و شب در اين مناطق با روز و شب در مناطق معتدل متفاوت است و با همين تفاوت است كه مشكل نماز و روزه در اين مناطق به شكلى كه در ذيل بيان مى شود، حل مى گردد:

اگر روز از شب طولانى تر باشد و از مرز يك ماه يا دو ماه تا شش ماه تجاوز كند،