پول رايج روز گرچه داراى ارزش اعتبارى است، ولى ارزش اعتبارى مستقل دارد و ارزش اعتبارى آن ارتباطى به قدرت خريد ندارد. به عبارت ديگر پول گرچه از نظر مصرف استقلال ندارد ـ به خلاف كالا ـ

ولى از نظر ارزش اصالت دارد، به نحوى كه ارزش اشياى ديگر با آن معلوم مى‌شود. البته اين ارزش تا زمانى است كه اعتبار همراه آن است و اما كالاهايى كه با پول معامله مى‌شوند، ارزش آنها با مقايسه با پول مطرح است و از اين جهت اين معنا مورد بحث است كه در قيميات مضمونه با تفاوت قيمت سوقيه، آيا قيمت يوم‌الضمان ملاك است يا قيمت يوم‌التلف و يا قيمت يوم‌الاداء؟ و اعتبار نيز با اين معنا مساعد است. زيرا اگر كسى يك سال قبل صد تومان مديون باشد، نمى‌توان به اعتبار ارزانى و گرانى هر روز مقدار دين را تعيين نمود، به طورى كه يك روز صد تومان بدهكار باشد و روز ديگر دويست تومان و روز سوم صدوپنجاه تومان، و نيز لازم مى‌آيد نوعاً رباى قرضى تحقق پيدا نكند. زيرا كه قدرت خريد هزار تومان قرض از هنگام آن، با قدرت خريد هزاروپانصد تومان هنگام اداى دين مساوى است، و التزام به اين معنا جايز نيست. (٣٢)

اين برهان با چند محور زير مشخص مى‌گردد:

(٣١) آيت‌اللّه محمد فاضل‌لنكرانى، جامع المسائل، همان، ص ٢٦٦؛ پاسخ به نامه پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامى، شماره ٢٠٩٥، مورخه ١٨/١/٧٥؛ پاسخ به نامه كميسيون امور قضايى و حقوقى مجلس شوراى اسلامى، شماره ٦١٩/٥٦/د، مورخه ١٨/٧/١٣٧٥.
(٣٢) آيت‌اللّه محمد فاضل لنكرانى، جامع المسائل، همان، ص ٢٦٦.