در وجوه ممکن براي نسبت‌دادن آنها به يکديگر، جدولی چند وجهی به دست مي‌آيد، که برخي از آنها بي‌معناست. بنابراين افرادي که چنين ادعايي مي‌کنند بايد توجه داشته باشند که ممکن است مطابق با بعضي از معاني، کاربرد ترکيب وصفي علم ديني يا اسلامي غلط باشد، ولي معناي اين تعبير منحصر در اين چند مورد نيست، و همان‌گونه که در معناي منتخب از علم ديني به آنها اشاره کرديم، بر اساس ديگر اصطلاحات، چنين ترکيبي کاملاً بامعنا و مقبول است.

٢. يکي از اشکالاتي که به ترکيب علم و دين در واژة علم ديني شده است، بر موضوع علم تأکيد کرده، آن را امري غيراختياري دانسته که دين‌داران نمي‌توانند به خواست خود در آن تغيير ايجاد کرده، علم ديني به‌وجود آورند. اين اشکال به اين شکل مطرح شده است که: «هر علمي موضوعي معين دارد،‌ و موضوع علم، اختياري نيست، مثلا هستي‌شناسي، گياه‌شناسي، يا علم‌شناسي موضوع معيني دارد و آن موضوع هم تعريف معيني دارد». در جواب بايد گفت: شکي نيست که هر علمي موضوع معيني دارد،‌ و اين مطلب مورد قبول و توافق همه فرهيختگان است،‌ و به همين دليل، علوم را بر اساس موضوع آنها تقسيم‌بندي مي‌کنند. ما نيز اين نکته را قبول داريم. ولي هنگامي که گفته مي‌شود: «هر موضوعي تعريف معيني دارد»، بايد پرسيد: اين تعريف را چه کسي تعيين مي‌کند؟ به عنوان نمونه، در تعريف «انسان» به مثابة موضوع علم انسان‌شناسي ميان صاحب‌نظران اختلاف وجود دارد. برخي مي‌گويند موضوع