حتماً مورد مذمت واقع خواهد شد. همان‌گونه که در لزوم عمل به دستور پزشک متخصص ترديد نمي‌کنيم، و به درستي تبعيت از دستورات او يقين داريم، در وجوب عمل به فتواي عالم ديني متخصص نيز شک نداريم، هرچند در هيچ‌يک از دو مورد بالا يقين نداريم که اين متخصصان در تشخيص خود به خطا نرفته‌ باشند. احتمال اشتباه متخصصان مانع از لزوم پيروي از دستورالعمل ايشان نيست،‌ چرا که در غير اين صورت نظام زندگي انسان از هم مي‌پاشيد و امکان ادامة حيات از او سلب مي‌شد. آنچه دين در اين‌گونه موارد از انسان خواسته است، بيش از آن نيست که در تشخيص وظيفه و رفتار خويش همان‌گونه عمل کند که در موارد مشابه مربوط به امور عادي زندگي خويش عمل مي‌نمايد.

اما آنچه به شناخت حقايق مربوط مي‌شود را مي‌توان به چند دسته تقسيم کرد. دسته‌اي به اصول اساسي و پايه‌اي دين مربوط مي‌شوند؛‌ دسته‌اي ديگر با مسائل فرعي‌تر و جزئيات روبنايي حقايق ديني ارتباط پيدا مي‌کنند؛ دستة‌ سوم مسائلي هستند که هدف از آنها حصول نتيجه‌اي است که انسان را در دست‌يابي به هدف دين کمک مي‌کند،‌ هرچند جزئيات آن حقايق مهم و حياتي نبوده، قرآن و روايات درصدد بيان تفصيلي آنها نيستند. حکم هر يک از اين سه دسته از مسائل متفاوت است.

در خصوص مسائل اساسي و اصول پایه‌اي دين، که مهم‌ترين آنها اعتقادات اصلي سه‌گانه توحيد، نبوت، و معاد است، اسلام مسامحه را جايز ندانسته، يقين را در آنها شرط مي‌داند. اگر انسان