حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٢٥١ - بازشناسی هندسهی علوم حدیثی
منبع شناسی
عالمان بسیاری در سالیان دراز، اقدام به جمعآوری احادیث معصومین(علیهمالسلام) کردهاند که شناخت این مجموعههای حدیثی بسیار راهگشای محقّقان در امور دینی است.
آشنایی با نخستین نگاشتههای شیعه با عنوان اصول اربعمأه و پس از آن انتقال این دسته از معارف به رسالههای موضوعی و پس از آن نگارش جوامع حدیثی، مطلبي است كه علم منبعشناسي عهدهدار آن است.
بر محقّقانی كه قصد فهم معارف ديني از طريق احاديث اهلبيت(علیهمالسلام) را دارند، لازم است بهگونهای درست و دقیق منابع حدیثی را بشناسند تا بتوانند از اين منبع عظيم كه حاصل همّت عالمان شيعي است، استفاده کامل و دقیق را ببرند.
شناختي كه مورد نظر است، عبارت است از: شناخت مؤلّف کتاب، اساتید او، مدرسهی فقهی و فکری نویسندهی کتاب، عصر تاریخی، حوادث اجتماعی و فرهنگی دوران او، چگونگی نگارش کتاب، ضابط بودن نويسنده و بسیاری مطالب دیگر که راهگشای امر تحقیق است.
"منبع شناسی" علمی است ابزاري كه به تبیین و توصیف هریک از کتابهای حدیثی پرداخته و سبک و شیوهی نگارش هر کدام را با ذکر هدف آن تبیین مینماید.
شاید بتوان این مطلب را بيان داشت كه علم منبعشناسي، علمی است که بهصورت جزئی، به بررسی کتابها و توصیف آنها میپردازد و به بياني ديگر یک علم جزیینگر است.
گرچه رشتههاي علمي كه در آن وجود دارد از جمله: نسخهشناسي و... بيان كنندهی يكسري مباحث كلّي و دارای قاعده است و ليكن نتيجهی حاصل از آن يك امر جزئي؛ يعني، شناخت كتابهاي حديثي است.
با بياني كه گذشت، میتوان این ادعا را كرد که یکی از ثمرات این علم، آشنایی با کتابهای حدیثی و سبک استفاده از ایشان است بهطوری که راحتتر بتوان به مطالبی که مورد نظر است، رسید.