این مقاله، همان‌طور كه از نام آن معلوم است، درباره‌ی اوّلین اثر و كتاب شیعه به نام «جامع الأحادیث» است كه به جمع‌آوری احادیث منقول از پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و‌سلم) پرداخته است و تنها، احادیث پیامبر را در آن ذكر كرده است. مؤلّف آن از علمای قرن چهارم هجری می‌باشد و به گفته‌ی بسیاری از بزرگان، نیازی به توثیق و تزكیه ندارد و بسیاری از احادیث او، دارای اعتبار و مسند هستند و در كتب دیگر شیعه نقل شده است و اوّلین اثر شیعه در جمع‌آوری احادیث گهربار پیامبر اكرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و‌سلم) است؛ امّا این سؤال مطرح است كه چرا این كتاب، مورد توجّه معاصران قرار نگرفته است؟ و در نرم افزارهایی مانند« مكتبة اهل البیت و جامع الأحادیث.» نیز وجود ندارد، این مقاله سعی بر آن دارد كه تحقیقی درباره‌ی مؤلّف محترم و این كتاب شریف به خوانندگان عرضه بدارد.

مؤلّف

در تمام مصادر تراجم، نام مؤلّف «جعفر» است؛ امّا در نام پدر او اختلاف كرده‌اند؛ برخی نام او را «جعفربن احمدبن علی» و بعضی دیگر «جعفربن علی‌بن احمد» نگاشته‌اند.

سیّد ابن طاووس در «الدروع الواقیة» (الدروع الواقیة، ٢٧٢ و ٢٧٣.) و «فلاح السائل» (فلاح السائل، ١٦١ و ٢٦٥.) و علامه حلّی در «التحصین» (التحصین،٢٠.) و «عدة الداعی» (عدة الداعی، ٢٢٧.) و شهید ثانی در «روض الجنان» (روض الجنان، ٣٦١.) و علامه مجلسی در مقدمات بحار (بحارالانوار، ج١، ص١٩.) و خوانساری در روضات الجنات (روضات الجنات، ج٢، ص١٧٢.) قول اوّل را پذیرفته‌اند و نام او را در کتب خود «جعفربن احمدبن علی» ضبط كرده‌اند.

علامه شعرانی در مقدمه‌ی چاپ سنگی این كتاب نوشته است: «مصنّف این كتب الشیخ الثقة ابو محمّد جعفربن احمدبن علی القمی الإیلاقی نزیل ریّ است و در برخی نسخ، ابن علی‌بن احمد آمده است؛ امّا صحیح همان اولی است.» (مقدمه چاپ جدید كتاب جامع الاحادیث،