همان‌طور كه اشاره شد، با مطالعه‌ی روايات حلم در ساير مصادر حديثي، چهار موضوع جديد به‌دست آمد كه در محدوده‌ی روايات نهج البلاغه قرار نداشتند. فايده‌ی كشف اين موضوعات جديد آن است كه دايره‌ی فهم ما نسبت به مفهوم حلم افزايش يافته و ابعاد و جنبه‌هاي بيشتري از اين موضوع براي ما روشن مي‌گردد. اينك به بيان نمونه‌هايي از اين موضوعات مي‌پردازيم:

تفسير معناي حلم

رواياتي كه در اين موضوع وارد شده است، معمولاً در پاسخ به پرسش راویان از ماهيتِ مفهوم حلم بوده است و نوع تفسيري كه از جانب معصوم(علیه‌السلام) نيز ارایه گرديده، با ذكر مصداق‌هاي مفهوم حلم همراه بوده است؛ به‌عنوان مثال امام هادي(علیه‌السلام) در پاسخِ سؤال از معناي حلم فرمودند:

قَالَ سَأَلْتُ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّد(علیه‌السلام) عَنِ الْحِلْم فَقَالَ: «هُوَ أَنْ تَمْلِكَ نَفْسَكَ وَ تَكْظِمَ غَيْظَكَ»؛ بردباري آن است كه بر نفس خود مالك شوي و خشم خود را فرو ببري. (مستدرك‌الوسائل، ج١١، ص٢٩١.)

و يا در روايت ديگر، امام حسين(علیه‌السلام) در پاسخ به سؤال پدر خويش از معناي حلم فرموند:

«عن أمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ(علیه‌السلام) أَنَّهُ قَالَ لِلْحُسَيْن(علیه‌السلام) يَا بُنَيَّ مَا الْحِلْمُ قَالَ: كَظْمُ الْغَيْظِ وَ مُلْكُ النَّفْس»؛ (بردباري) فرو خوردن خشم و خويشتنداري است. (مشكاة الانوار، ص٢١٦.)

مفاهيم متضاد حلم