حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٥٥ - کتابشناسی توصیفی «تنزیهالانبیاء و الائمة (علیهمالسلام)»

الف) مواردی که سیّد مرتضی، برای اثبات مطلبی به حکم عقلی استشهاد می‌کند:

«فقد تقدم من الأدلة العقلیة ما یدل على أنه (نبی علیه‌السلام) لا یجوز أن یفعل القبیح و لا یعزم علیه.» (ص٤٩.)

«أن‌الأئمة(علیهم‌السلام) معصومون... و اعتمدنا فی ‌ذلك على دلیل‌عقلی لا یدخله احتمال و لا تأویل‌بشی‌ء.»[٢٧] (ص١٣٢).

ب) مواردی که سیّد مرتضی، حکم عقلی را بر دلیل نقلی ترجیح داده و اخذ به حکم عقل را سبب ردّ دلیل نقل (و یا دلالت ظاهری آن) دانسته است:

«قد بینا بالأدلة العقلیة التی لا یجوز فیها الاحتمال و لا خلاف، الظاهر أن الأنبیاء ع لا یجوز علیهم الكذب؛ فما ورد بخلاف ذلك من الأخبار لا یلتفت إلیه و یقطع على كذبه إن كان لا یحتمل تأویلا صحیحا لائقا بأدلة العقل فإن احتمل تأویلا طابقها تأولناه و وفقنا بینه و بینها و هكذا نفعل فیما یروى من الأخبار التی یتضمن ظواهرها الجبر و التشبیه.» (ص٢٤ـ١٢٣.)

[٢٧]. و در جای ‌دیگر می‌نویسد: «أن الحق فی زماننا هذا على ضربین عقلی و سمعی فالعقلی ندركه بالعقل و لا یؤثر فیه وجود الإمام و لا فقده و السمعی إنما یدرك بالعقل [بالسمع] الذی فی مثله الحجة.» (تنزیه‌الأنبیاء، ص١٨٤.)