ابی‌جعفر محمد بن عیسی». (رجال النجّاشي، ص٣٣٣، ش٨٩٦.) ؛ بنابراین ابن‌ولید و شیخ طوسی (ر.ك: الفهرست، ص٢٦٦، ش٨١٣) ؛ (رجال النجّاشي، ص٣٣٣، ش٨٩٦) ؛ (روضه المتقين، ج ١٤، ص٥٣.) در تضعیف ابن‌عیسی تنها می‌مانند. در جمع میان اقوال، با توجّه به حساسیّتی كه از قمیون نسبت به‌نقل كتب بدون اجازه، سراغ داریم. (ر.ک: رجال النجّاشي، ص٨٢، ش١٩٨.) می‌توان گفت كه ابن‌ولید نسبت به روایت محمّد بن عیسی از یونس بن عبد الرحمان بدون اجازه، حساس شده و وی را به دلیل این كار تضعیف كرده است؛ امّا دیگران وثاقت و جلالت عبیدی را اعظم و ارجح از این دانستند كه وی را به‌خاطر روایت بدون اجازه، تضعیف كنند.

در بیانی دیگر می‌توان گفت كه اصل بر عدم پذیرش مرسلات بوده؛ مگر این‌كه اثبات شود مرسِل، كسی است كه بنای او بر نقل از ثقات است و یا در نقل از نسخه‌ها دقّت لازم را نسبت به اعتبار نسخه می‌كند، مثل ابن ابی‌عمیر، صفوان و بزنطی. عدم پذیرش مرسلات محمّد بن عیسی از سوی ابن‌ولید و به تبع او شیخ طوسی طبق اصل است و معنای او این است كه ابن‌ولید و شیخ نتوانستند ابن‌عیسی را به مشایخ ثلاث ملحق كنند؛ امّا نجّاشی و سایر اصحاب، چنین الحاقی را روا دانسته‌اند.

بررسی سایر مستثنین نشان می‌دهد كه ابو یحیی واسطی به‌جهت ضبط خود از سوی نجّاشی تضعیف شده، (همان، ص١٩٢، ش٥١٣.) احمد بن هلال در عین«صالح الروایه» بودن، روایات او«یعرف منها و ینكر» خوانده شده، (همان، ص٨٣، ش١٩٩.) عبد الله بن احمد رازی، احمد بن بشیر رقی، محمّد بن هارون، ممویه بن معروف، یوسف بن حارث، عبد الله بن محمّد دمشقی، هیثم بن عدی، جعفر بن محمّد كوفی و عبد الله بن محمّد شامی هم توثیق و تضعیف مستقلی ندارند و مستند تضعیفشان سخن ابن‌ولید است كه چون سایر مشایخ، این سخن را رد نكرده‌اند، پذیرفته می‌شود؛ امّا این تضعیف اعم از تضعیف راوی و روایت است و این ادعا با نظر به محمّد بن عیسی بن عبید، حسن بن حسین لولویی و ابو یحیی واسطی ثابت می‌شود. این برداشت با نتیجه‌ای كه در پاسخ به پرسش اوّل گرفتیم منافات ندارد؛ بلكه مؤیّد آن است. در آن‌جا گفته شد كه از مجموع سخن، مبنا و عمل‌كرد ابن‌ولید، ابن‌نوح و دیگران، توثیق غیر مستثنین و تصحیح روایات محمّد بن یحیی را می‌فهمیم. این برداشت ناشی از آن است كه