حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٩٣ - نقش خانوادهی حديث در فهم متون نهج البلاغه
دو بخشِ «نهج البلاغه» و «غير نهج البلاغه» و هر بخش را در ذيل عناويني چون: وظيفهی حليم، اصل و ريشه حلم، راهكار حلمورزي و... قرار داديم. سپس هر يك از عناوين بخش نهج البلاغه را با عنوان همسان خود، در بخش ديگر مقايسه نموديم كه نتيجه اين بررسی از این قرار است:
نتيجه بررسي
١) تفاوت آماري
اوّلين نتيجهاي كه در مقايسهی ميان دو گروه از روايات حلم به دست آمد، تفاوت در آمار و ارقام است كه در بخش نهج البلاغه تنها ١٧حديث و با شش موضوع، امّا در بخش دوم ٤٩ حديث با ده موضوع يافت شد، (جدول شماره ١) به بيان ديگر، با بررسي روايات حلم در غير نهج البلاغه توانستيم علاوه بر كشف تعداد بيشتري از احاديث حلم، چهار موضوع جديد نيز به دست آوريم كه گزارش آن از اين قرار است:
موضوعاتي كه در بخش اوّل (روايات نهج البلاغه) به دست آمد، عبارتند از:
١) آثار و نتايج حلم، با شش حديث؛ ٢) همگامي علم و حلم، با پنج حديث؛ ٣) وظيفهی حليم، با يك حديث؛ ٤) اصل و ريشهی حلم، با دو حديث؛ ٥) راهكار حلمورزي، با يك حديث؛ ٦) آسيبهاي حلم، با دو حديث.
امّا موضوعاتي كه در بخش دوم (روايات ساير منابع) يافت شد، عبارت است از:
١) آثار و نتايج حلم، با يازده حديث؛ ٢) همگامي علم و حلم، با نه حديث؛٣) وظيفه حليم، با چهار حديث؛ ٤) اصل و ريشه حلم، با سه حديث؛ ٥) راهکار حلمورزي، با سه حديث؛ ٦) آسيبهاي حلم، با دو حديث؛ ٧) تفسير معناي حلم، با سه حديث؛ ٨) صفات متّضاد حلم، با شش حديث؛ ٩) نشانههاي حلم، با هفت حديث؛١٠) مصاديق حلم، با يك حديث. (جدول شماره ٢)
جدول شماره(١): مقایسه آمار احادیث مفهوم حلم