در روایتی دیگر آمده است که وقتی از امام علی(علیه‌السلام) درباره‌ی خضاب نکردن محاسن شریفشان سؤال کردند، ایشان پاسخ دادند: «الْخِضَابُ زِينَةٌ وَ نَحْنُ قَوْمٌ فِي مُصِيبَةٍ»؛ خضاب کردن نوعی زينت است و ما قومی مصيبت‌زده هستيم. (نهج البلاغه، حکمت٤٧٣.)

سیّدرضی که پس از قریب به چهارصد سال این سخن امام(علیه‌السلام) را نقل کرده است، مصیبت یاد شده را به مصیبت وفات پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و‌سلم) تفسیر می‌کند. این معنا، تا زمانی پذیرفته است که به همین حدیث بسنده شود و گزارش‌های دیگر این جریان را نیابیم؛ امّا هنگامی که از نهج البلاغه فراتر می‌رویم و نقل‌ها و متون دیگر را نیز از نظر می‌گذرانیم، متوجّه می‌شویم که واقعیّت چیز دیگری است؛ زیرا بر اساس گزارشی که «فاضل آبی» در نثر الدّرر آورده است، این سخن مربوط به فضای پس از جنگ صفین است و امام(علیه‌السلام) آن را با توجّه به غمِ از دست دادن برخی از یاران خود بیان کردند:

«علی(علیه‌السلام) از صفين بازگشت، در حالی که سر و صورتش مثل پنبه (سفيد) بود، به او گفته شد: ای امير مومنان! کاش موهايت را رنگ می‌کردی. امام علی(علیه‌السلام) فرمود: "خضاب گونه‌ای آراستگی است و ما قومی غم ديده‌ايم."» (نثر الدّرر، ج١، ص٣٠٧.)

بنابراین، به کمک خانواده‌ی حدیث و گردآوری متون مشابه معلوم گردید که معنای اوّل با تاریخ صدور حدیث ناسازگار بود و مراد حضرت از مصیبت، مصیبت فقدان دوستان خود در جنگ صفین بوده است.

نمونه سوم

در فرازی از خطبه ٨٦ نهج البلاغه آمده است که امیرمؤمنان(علیه‌السلام) فرمودند: «وَ لَا تَحَاسَدُوا فَإِنَّ الْحَسَدَ يَأْكُلُ الْإِيمَانَ كَمَا تَأْكُلُ النَّارُ الْحَطَبَ وَ لَا تَبَاغَضُوا فَإِنَّهَا الْحَالِقَة»؛ به یک‌دیگر حسد نورزید؛ زیرا همان‌طور که آتش هیزم از بین می‌برد، حسد، ایمان را از بین می‌برد و با یک‌دیگر دشمنی نکنید که آن زداینده است.

طبق این فرمایش، کینه‌توزی و دشمنی هم‌چون وسیله‌ای بُرنده، موجب از بین رفتن و زدودن می‌شود؛ امّا این‌که این رفتار ناپسند چه چیزی را می‌زداید و از بین می‌برد، برای