در اصل این دسته از علوم، که در گذر زمان و برخی از ایشان به سفارش اهل‌بیت(علیهم‌السلام) تدوین گشته‌اند، راه روشن و مشخصی است که گریزی از آن برای فهم حدیث نمی‌باشد و بی‌تفاوتی نسبت به این دانش‌ها و عدم بهره‌گیری از ایشان، شخص را با نقص در فهم و اخذ حدیث مواجه خواهد کرد.

این دسته از علوم به دو دسته‌ی اصلی تقسیم می‌شدند. دسته‌ای از علوم بودند که در پذیرش و یا ردّ حدیث، نقش مستقیم داشتند. این دسته عبارت هستند از:

١) علم رجال که وظیفه‌ی اصلی آن، تمییز راویان ثقه و قابل اعتماد در حدیث از راویان غیر قابل اعتماد و جعل کننده‌ی حدیث است.

٢) علم درایه الحدیث که به بیان اصطلاحات مطرح در کلیه‌ی دانش‌های حدیثی می‌پرداخت.

٣) منبع‌شناسی که گاه سبک‌شناسی را نیز در کنار آن مطرح می‌کنند، به تبیین و توصیف هریک از کتاب‌های حدیثی پرداخته و سبک و شیوه‌ی نگارش هر کدام را با ذکر هدف آن تبیین می‌کند.

دسته‌ای دیگر از این علوم عبارتند از علومی که در فهم مقصود اهل‌بیت(علیهم‌السلام) دخالت دارند. این علوم عبارتند از:

١) علم " فقه الحدیث" که با بیان سیر منطقی ما را در رسیدن به مقصود اصلی معصوم(علیهم‌السلام) از کلامش یاری می‌رساند.

٢) علم " تاریخ حدیث" که به‌عنوان علم ابزاری در کنار منبع‌شناسی راهی برای فهم بهتر احادیث با توجّه به دوران‌های حدیثی است.

کتاب‌نامه

١. احمد بن فارس بن زكريّا، معجم مقاييس اللغه، قم، نشر اعلام اسلامي،١٣٦٢.