مقايسه‌ی حديث با آيات قرآن كريم؛ مقايسه‌ی حديث با سنّت و احاديث قطعي؛ مقايسه‌ی حديث با ضروريّات دين و مذهب؛ مقايسه‌ی حديث با عقل فطري و بديهي؛ مقايسه‌ی حديث با علم تجربي قطعي؛ مقايسه‌ی حديث با مسلّمات تاريخي.

در صورت تعارض حديث با يكي از معيارهاي بيان شده، نمی‌توان به‌راحتی آن حدیث را ساختگی نامید؛ بلکه فقط می‌توان در پذیرش آن تردید کرد و برای کشف حقیقت تلاش بیشتری کرد؛ چرا که ممکن است تعارض حدیث با این موارد، تعارض ابتدایی باشد که قابل حل است.

سیر منطقی برای فهم حدیث

برای فهم مقصود کلام مصومین(علیهم‌السلام) لازم است سه مرحله طی شود:

مرحله‌ی نخست: طی کردن پیش نیازهای فهم حدیث که آن، دو مرحله را در ذیل خود دارد:

اوّل این‌که متن اصلي حديث پيدا شود؛ بدین معنا که برخی از سخنان هستند که حدیث نیستند و در بین کتاب‌های حدیثی به‌عنوان سخن معصوم(علیه‌السلام) نقل شده است. به همین دلیل لازم است، حدیث بودن یک کلام مشخص شود تا بتوان درباره‌ی فهم آن سخن گفت.

دوم این‌که نسخه‌هاي مختلف از متن حديث پيدا شود.

فهم متن حدیث: در این بخش نیز، پیمودن دو گام طی می‌شود:

گام اوّل: فهم معانی لغات: در هر سخنی ممکن است، ندانستن برخی از کلمه‌ها آن سخن در معنای برداشتی از آن جمله تأثیر داشته باشد، به همین دلیل لازم است، معنای تمامی کلمه‌ها با توجّه به‌معنای زمان صدور حدیث دانسته شود.