اسباب ورود حدیث: دانستن فضای صدور حدیث و علّت آن، دانش‌پژوه را در فهم بهتر حدیث یاری می‌رساند. اسباب ورود حدیث، گرچه دانش نیست؛ امّا فن و مهارتی است که در خدمت حدیث در فهم آن دخیل است.

اختلاف الحدیث: يكي از مشكلاتي كه محقّقان علوم ديني با آن روبه‌ررو هستند، وجود اختلاف در معاني احاديث است؛ بدين معنا كه در نگاه اوّل بين دو كلام از معصومين(علیهم‌السلام) تعارضي ديده مي‌شود كه حلّ آن براي كساني كه مسلّط به فقه الحديث نيستند،‌ كاري سخت بلكه محال است.

علمی که عهده‌دار حلّ این تعارضات است، علم اختلاف الحدیث می‌باشد.

علل الحدیث: يكي ديگر از مشكلاتي كه در فهم حديث به‌عنوان معضل شناخته مي‌شود، عيب‌هاي پنهاني است كه در متن و يا سند حديث است كه در ابتداي امر و خواندن احاديث، قابل مشاهده نيست.

از جمله‌ی اين نقص‌ها، افتادگي بعضي از راويان در ميان سند و يا اضافه و كم شدن الفاظي در متن و يا سند حديث است.

يكي از دانش‌هايي كه به‌عنوان راهكار حلّ اين مشكل تدوين شده است، علل الحديث است كه با یادگیری قواعد علمي، مي‌توان احاديث معلّل(عيب‌دار) را در كنار احاديث متشابه آن قرار دهد و با اين عمل افتادگي‌ها و يا افزوني‌هاي اسناد و متن را آشكار مي‌كند.

نقد الحدیث: اين علم همان‌طور كه از نامش مشخص است، با بررسي احاديث به‌وسيله‌ی قواعد علمي، متون صحيح، قوي و معتبر را از روايات ساختگي و ضعيف جدا مي‌نمايد؛ چرا كه شناخت احاديث مجعول و ساختگي كار آساني نیست و براي به دست آوردن اين قوّه، نياز بسیار به آموختن اين قواعد و مهارت‌ها است.