براي بررسي يك حديث، بايد هر دو قسمت را در نظر داشت و اگر حديثي قسمت اوّل؛ يعني، سند را نداشته باشد، آن حديث از سوي علما پذيرفتي نيست؛ مگر اين‌كه حديث ديگري مانند آن، در كتاب‌هاي حديثي ديگر يافت شود كه داراي سند معتبر و صحيح باشد.

هندسه‌ی علوم حديثي

بررسي تاريخ علوم، نشان مي‌دهد كه دانش‌ها به يك‌باره شكل نگرفته‌اند؛ بلكه در گذر زمان و در پرتوي عوامل گوناگون به فرهنگ و معارف بشري پيوسته‌اند. در سايه‌ی پژوهش و تعليم و تعلّم رشد كرده و پس از تناور شدن به علوم كوچك‌تري تقسيم گشته‌اند.

علوم اسلامي و علم حديث نيز، سيري اين‌چنين داشته ‌است. حديث در ابتدا فقط يادگيري متن بود، شنيدن كلمات معصوم(علیه‌السلام) به حافظه يا دفتر سپردن آن گوهرها و سپس گزارش نمودن آن براي مشتاقاني كه در پي آموختن آن بودند.

«علوم حديثي» مجموعه‌ی دانش‌هايي است كه به ما در پذيرفتن يك كلام به‌عنوان حديث و فهم آن كمك مي‌كند.

اين علوم را كه به ٥ دسته تقسيم مي‌شود، می‌توان به دو دسته‌ی کلی‌تر تقسیم نمود که با این دسته‌بندی، غرض پدید آمدن هر یک از این دانش‌ها مشخص‌تر می‌شود. این دو دسته عبارتند از:

الف) دانش‌هایی که در اخذ حدیث یاری می‌رسانند، عبارتند از: