آنچه مسلّم است، دانش‌آموزی سیّد مرتضی از این استادان و جدیّت او درکار تعلیم خود، موجب می‌شود که در عنفوان جوانی به‌عنوان یک مرجع فقهی و کلامی مورد توجّه عموم امامیه‌ی ساکن در مناطق گوناگون مطرح شود و مرجع پرسش آن‌ها در زمینه‌های مختلف علوم باشد. چنان‌که رساله‌ی «المسائل الموصلیه» را در سن ٢٧ سالگی در پاسخ به پرسش‌های شیعیان موصل می‌نگارد. در واقع، رساله‌ها و جواب‌های گوناگون وی در پاسخ به سؤالاتی که از مناطق مختلف کشورهای اسلامی از حضور او می‌شد، گویای موقعیت علمی و ادبی وی در دیدگاه معاصران اوست. این‌گونه سؤالات، یا برای دریافت نظر استدلالی سیّد درباره‌ی آن مسأله بود، یا به قصد عمل به مضمون و محتوای کلام، بی‌آنکه دلیلی از وی بخواهند و یا به انگیزه ردّ بر او بود، یا به‌طور کلّی برای تحریک و تعریض نسبت به برخی عقاید شیعه و متکلمان.

سیّد مرتضى شیوه‌ی استاد خود ـ شیخ مفید ـ را در تكمیل مباحث فقهى و اجتهادى دنبال كرد و نیز توفیق یافت در زمینه‌هاى علمى، نظریه‌هاى فقهى و اجتهادى او را تكامل بخشد. هم‌چنین او ابوابى (از جمله عام و خاص، خبر واحد و...) در مسایل اصول گشود، به‌گونه‌اى كه هر شخصی كتاب «الذریعة الى علم الاصول» وى را بررسى کند، این نظر را تصدیق خواهد كرد. (دائرة المعارف تشیع، ج٩، ص٤٦٣ و ٤٦٤) ؛ (شخصیّت ادبی سیّد مرتضی، ص٩٣.)

استادان سیّد مرتضی

مؤرّخان، گروهی از چهره‌های برجسته قرن چهارم را در فنون مختلف برشمرده‌اند که سیّد مرتضی نزد آنان علم آموخته یا از ایشان روایت کرده است؛ از جمله مهم‌ترین استادان وی عبارتند از:

١ـ شیخ مفید، محمّد بن نعمان (٣٣٦ ـ ٤١٣ هـ)؛

٢ـ عبدالرحیم بن نباته (ف٣٧٤)؛