روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٥٢ - مقدمه
ج) سفر به چین
سفر رسمی آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی به چین، اولین سفر یک مقام بلندپایة ایرانی پس از پیروزی انقلاب اسلامی به این کشور بود که از مدت ها پیش از آن، در صدر اخبار رسانه های داخلی و خارجی قرار گرفته و از زوایای مختلف مورد ارزیابی محافل دیپلماتیک و مفسران و تحلیل گران واقع شده بود. اهمیت این سفر چندان بود که حساسیت شدیدی را در سطح نظام بین المللی برانگیخته بود و جهت اطلاع از نتایج این سفر، کشورهای ذی نفع و نیز کشورهایی که به گونه ای این ارتباط را با منافع ملی خود مرتبط می دیدند، مسائل مطروحه را پی گیری می کردند؛ مسائلی که منابع رسمی و غیررسمی به آن اشاره می کردند و در چند محور انعکاس داشت:
- فروش تسلیحات چینی به ایران
- منافع استراتژیک چین در خاورمیانه
- بی طرفی چین در جنگ ایران و عراق
- حل مسئله جنگ از طریق دیپلماتیک (بعضاً موضوع اصلی این سفر قلمداد می شد)
در مراحل بعد از نظر اهمیت، به این مسائل نیز توجه می شد:
- جلوگیری از نفوذ شوروی در خاورمیانه
- هماهنگی با جمهوری اسلامی ایران در مورد افغانستان جهت خروج نیروهای شوروی از افغانستان و حمایت و پشتیبانی از انقلابیون این کشور
در هر صورت، آقای هاشمی روز ٦/٤/١٣٦٤ در رأس یک هیئت بلندپایه سیاسی اقتصادی وارد پکن شد. بنا به گزارش های رسمی، در اولین دوره مذاکرات آقای هاشمی رفسنجانی و "زائوزیانگ" نخست وزیر چین، درخصوص مسائل مورد علاقه و روابط دو جانبه و همچنین توسعة مناسبات دوستی و همکاری های دو کشور، یانگ با تجلیل و استقبال از موضع دولت جمهوری اسلامی ایران مبنی بر عدم تعهد و مبارزه علیه سلطة خارجی، گفت: «چین و ایران در پیروی از سیاست خارجی مستقل و مبارزه علیه سلطه ابرقدرت ها، وجوه مشترک بسیار مهمی دارند که این وجوه پایه و اساس برقراری روابط و پیشرفت مناسبات دوستی و همکاری دو کشور را تشکیل می دهد.» آقای هاشمی نیز در سخنانی با تأکید بر توسعة روابط دوستانه بین ایران و چین، گفت: «هر دو کشور در بسیاری از مسائل بین المللی دارای مواضع مشترک هستند.»
اما به عقیدة ناظران خارجی، این سفر جنبه های قابل ملاحظه تری داشته است، از جمله: «ایران به وضوح مایل است که از انزوای فعلی درآید و هر کجا که ممکن است، دوستی بیابد؛ مخصوصاً اگر این دوستان حاضر به فروش اسلحه به ایران باشند. امری شایع است که چین با انعقاد یک قرارداد قابل ملاحظه، به ایران اسلحه خواهد فروخت و علت سفر رفسنجانی به پکن همین بوده