تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٠٤ - وعده حق

كه در آن ترديدى نيست.

/ ٣٧٨

پايان تمدنها

[٩٦] حَتَّى إِذا فُتِحَتْ يَأْجُوجُ وَ مَأْجُوجُ وَ هُمْ مِنْ كُلِّ حَدَبٍ يَنْسِلُونَ‌ تا آن گاه كه يأجوج و مأجوج گشوده شوند و آنان از بلنديها به شتاب سرازير گردند.» يعنى را بر يأجوج و مأجوج باز شود و آنان به سرعت از اماكن مرتفع پايين بيايند تا با بلاد عالم جنگ كنند. سدى كه قرآن در سوره كهف از آن ياد مى‌كند ويران مى‌شود و يأجوج و مأجوج كه رمز ويرانى هستند مى‌آيند. بعضى از متخصصان تاريخ تمدن بشر مى‌گويند: تمدن مانند درختى است در گذرگاه زمان كه پس از زمانى دراز از درون مى‌پوسد ولى هم چنان برپاى است تا بر او فشارى آيد و سرنگون گردد. تمدنهاى بشرى هم از درون فاسد مى‌شوند ولى برپا هستند تا زمانى كه مهاجمانى از جايى برخيزند و به آن پايان دهند و اينگونه مهاجمان در تاريخ نظايرى دارند.

در اين آيه هم اشاره است به پايان تمدن بشر به دست قوم يأجوج و مأجوج.

اينان قومى وحشى و مهاجم‌اند كه مى‌آيند به اين اجتماعات پر زرق و برق پايان مى‌دهند.

معلوم مى‌شود كه پيش از قيام قيامت افواج وحشيان آشكار مى‌شوند. خداى تعالى مى‌خواهد تمدن بشر را به دست خود او پايان دهد. نديده‌اى كه ظالم با همان شمشيرى كه خون ديگران را مى‌ريزد خونش ريخته خواهد شد.

/ ٣٧٩

وعده حق‌

[٩٧] وَ اقْتَرَبَ الْوَعْدُ الْحَقُ‌ آن وعده راستين نزديك گردد.» چون اين چيزها پديدار شود پس بدان كه قيامت نزديك شد. و چون قيامت نزديك شود، انسان نداند كه چه بايدش كرد، زيرا اراده خود را از دست مى‌دهد و خوف بر او چيره مى‌شود مى‌بينى كه حيرت‌زده به نقطه‌اى نگاه مى‌كند حتى به‌