تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٣١ - نام سوره

اما تمدن ديگر تمدن سبا بود. آنان را دو باغ در طرف راست و چپ بود.

خدا آنان را نيز به سپاسگزارى فرمان داد ولى آنان اعراض كردند و خدا سيل عرم را بر آنان گماشت.

مثل آنها مثل آن قريه امنى بود كه خدا آن را بركت داده بود. آنان كافر شدند و خدا آنان را داستان عبرت آموز مردم شكيبا و شاكر قرار داد. (١٠- ١٩)/ ٤١٣ قرآن اساس بهانه‌جوييها و توجيهات بى جا را كه كافران بدانها اعتماد مى‌كنند و خود در عين حال حجاب دلهاست و پرده ديده‌ها، نفى مى‌كند. از اين قرار

الف: همه كارهاى بد خود را به گردن ابليس انداختن. قرآن تأكيد مى‌كند ابليس را قدرتى نيست. بلكه خدا مردم را به ابليس مى‌آزمايد. تا معلوم شود كه چه كسانى واقعا به آخرت ايمان دارند و چه كسانى را در قيامت شك و ترديد است.

ب: بتانى كه مى‌پندارند آنان را بى‌نياز مى‌كنند. ولى اين اعتماد ناچيز مى‌شود، زيرا آنان مالك ذره‌اى در آسمانها و زمين نيستند و در سلطه الهى شركتى ندارند. آنان را ياران و مددكاران نتوانند شد و شفاعتشان پذيرفته نخواهد شد. كسى را روزى نخواهند داد و بارى از دوششان برنتوانند داشت.

ج: مردم يا بر هدايت‌اند يا در ضلالت و اهل صلاح بار مسئوليت مجرمان را بر دوش نخواهند كشيد. (٢٠- ٢٧) در ادامه سوره مى‌خوانيم كه رسول خدا بشارت دهنده و هشدار دهنده است همه مردم را. وعده‌هاى خدا آمدنى است، حتى يك ساعت هم پس و پيش نمى‌شود. و چون قيامت برپا شود كيفر كفرشان آشكار خواهد شد. در آن روز كافران خود را ملامت مى‌كنند و ديگران را سبب گمراهى خود مى‌شمارند.

د: مستضعفان تقصير را به گردن مستكبران مى‌اندازند ولى آنها را ياراى آن نيست كه از بار گناهان آنان بكاهند. بلكه مى‌گويند شما خود مجرمان هستيد و چون همه را در يك زنجير كشند در مى‌يابند كه هر كس مسئول اعمال خود بوده است.

زيرا در عذاب همه مشترك‌اند.