تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٥٩ - شرح آيات

«فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ‌- اعراض كردند ما نيز سيل ويرانگر را بر آنها فرستاديم.» آيه اشارت دارد به سرعت تكذيب و سرعت كيفر. و اين دليل بر آن است كه تمدنشان ديرى نپاييده است يا بگوييم كه فرضا هم دير پاييده باشد خدا فاصله ميان تكذيب و جزاء را كوتاه كرده است. به عبارت ديگر هر چه هم زندگى كرده باشند در نزد خدا قليل و حقير است.

على بن ابراهيم گويد در جانب چپ و راست مزارعى بود كه از بس درختان انبوه بودند نور آفتاب به زمين نمى‌رسيد. چون معصيت كردند خداوند موشى را بر آن سدّ مأمور كرد گويند آن موش صخره‌هاى عظيم را كه مردان جا به جا نتوانستند نمود برمى‌كند و چون پر كاهى به اطراف پرتاب مى‌كرد. چون مردم چنان ديدند شهر را رها كردند و گريختند و موش هم چنان به كار كندن بود. به ناگاه سيل روان شد و شهر را در خود فرو برد. خانه‌ها را ويران نمود و درختها را بركند.

«وَ بَدَّلْناهُمْ بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَواتَيْ أُكُلٍ خَمْطٍ وَ أَثْلٍ وَ شَيْ‌ءٍ مِنْ سِدْرٍ قَلِيلٍ‌- دو بوستانشان را به دو بوستان بدل كرديم با ميوه‌هاى تلخ و شور گز و اندكى سدر.»/ ٤٤٨ [١٧] خداوند تعالى علت اين حادثه را كفران نعمت آنان مى‌شمارد.

«ذلِكَ جَزَيْناهُمْ بِما كَفَرُوا- آنها را كه ناسپاس بودند اين چنين جزا داديم.» كفران به خدا و نعمتهاى او، «وَ هَلْ نُجازِي إِلَّا الْكَفُورَ- آيا ناسپاسان را مجازات مى‌كنيم.» از اين عبارت چنين بر مى‌آيد كه پاداش شامل هر كفران كننده‌اى مى‌شود.

بدون اين كه به اين جماعت يا آن جماعت كه قرآن ذكر مى‌كند اختصاص داشته باشد. از سوى ديگر معلوم مى‌شود كه خدا براى بندگان خطاكار خود فرصتى قرار داده، پس به مجرد خطا آنان را به عذاب گرفتار نمى‌كند مگر اين كه در گناه اصرار ورزند. «كفور» كه در متن آيه آمده صيغه مبالغه است يعنى كسى كه مكرر در