تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٥ - شرح آيات

فرو گرفت ... از آن لحظه كه خدا به موسى و هارون گفت: «دعوت شما را پذيرفتم» و تا آن زمان چهره اجابت در برابر آنها آشكار گرديد چهل سال بود».

سپس قرآن تأكيد مى‌كند كه اين «سال» از سالهاى ظاهرى است. سال خفى و اسم اعظم از آن خداوند است و آن همان مشيت اوست كه مى‌خواهد ايرانيان پيروز شوند يا مغلوب گردند. يا روميان مغلوب شوند يا پيروز و اين بسته به نيت و عمل هر يك از دو طرف است كه اين تغيير چگونه باشد مثبت باشد يا منفى.

«لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَ مِنْ بَعْدُ- فرمان فرمان خداست چه پيش از پيروزى و چه بعد از آن.» اين آيه تعبيرى است از كلمه «انشاء اللَّه» اگر خدا بخواهد ايرانيان پيروز مى‌شوند و اگر نخواهد از پيروز نصيبى نبرند. خداى تعالى در آيه ٢٣ سوره كهف مى‌فرمايد: «هرگز مگوييد كه من اين كار را خواهم كرد، مگر آن كه خدا بخواهد».

همچنين اين آيه ما را به آن سنت حريت كه خدا براى انسان ضمانت كرده است تا او را در اين دنيا بيازمايد راه مى‌نمايد. زيرا خداوند بداء را براى خود در هر چيزى مقرر كرده است پس هر چيز مفروضى بر او حتم نيست مگر چيزى كه خود انجام آن را بر خود حتم كرده باشد و خداى تعالى وعده خود خلاف نمى‌كند.

«وَ يَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ‌- در آن روز مؤمنان شادمان مى‌شوند.» مؤمنان از چه چيز شادمان مى‌شوند؟

/ ١٧ [٥] «بِنَصْرِ اللَّهِ يَنْصُرُ مَنْ يَشاءُ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ‌- به يارى خدا، خدا هر كس را كه بخواهد يارى مى‌كند، زيرا پيروزمند و مهربان است.» به نيرو و قدرت خويش كافران را فرو مى‌گيرد و به رحمت خود درهاى پيروزى را به روى مؤمنان مى‌گشايد.

[٦] هيچ چيز خدا را عاجز نمى‌كند و مانع اراده او نيست، سراسر كائنات خواه و ناخواه مطيع فرمان او هستند ولى اين به آن معنى نيست كه خداى تعالى‌