تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٣٨ - شرح آيات

بدانيم؟

قرآن ياد خداست و هدف آن راسخ كردن پايه‌هاى ايمان است در قلب ما.

ولى علاوه بر اين هدف كلى حكمتى خاص هم در وراى ياد خدا و اسماء و آيات او هست كه به موضوع خاصى متعلق است. مثلا اكنون كه صحبت از شكر است بايد از صاحب نعمت هم سخن به ميان آيد، زيرا اگر شكر گوينده نداند چه كسى را شكر مى‌گويد، شكر گفتنش را معنايى نيست. همچنين همه حقايق مستقيما با معرفت خدا پيوسته است. و اولين اسم از اسمهاى او از بزرگترين نعمتهاى او پرده برمى‌گيرد خالق يا آفريننده است.

/ ١٧٠ «وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ‌- اگر از آنها بپرسى: چه كسى آسمانها و زمين را آفريده است؟ خواهند گفت: خدا.» اين فطرتى است كه همه مردم در آن مشترك‌اند، حتى مشركان اعتراف مى‌كنند كه خدا آفريدگار هر چيزى است ولى آنان از ديگرى مى‌ترسند و از سر نادانى براى او شريك قرار مى‌دهند.

مادامى كه همه اعتراف مى‌كنند كه نعمت آفرينش كه اصل ديگر نعمتهاست از خداست پس حمد خدا را. و بر ما واجب است كه با تمام معانى حمد او را حمد گوييم

«قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ‌- بگو سپاس خدا را.» از اين سياق درمى‌يابيم كه حمد سرآغاز شكر است و نخستين كلمه در قرآن بعد از بسم اللَّه «الحمد للَّه» است. پيامبران و امامان و اهل صدق همواره سخن خود را با حمد آغاز مى‌كرده‌اند و جز آنان مردمى نادانند.

«بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ‌- بلكه بيشترشان نادانند.» اين نادانان، موجودات حقير را حمد مى‌گويند و نمى‌دانند كه حمد ويژه خداوند است. آيا همه نعمتها از او نيست؟ آيا مردم به نيرو و توانى كه از جانب او يافته‌اند كارهاى نيك را انجام نمى‌دهند؟

و اين سؤال پيش مى‌آيد: چرا بر خدا كافر مى‌شوند در حالى كه مى‌دانند كه‌