تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٨٤ - دوم پرستش و نيايش در سحرگاهان

«وَ ذُوقُوا عَذابَ الْخُلْدِ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ‌- به سزاى كارهايى كه كرده‌ايد عذاب جاويد را بچشيد.» [١٥] سپس ذكر بعضى از صفات مؤمنان در ميان مى‌آيد

نخست: تسليم و خضوع در برابر خدا

«إِنَّما يُؤْمِنُ بِآياتِنَا الَّذِينَ إِذا ذُكِّرُوا بِها خَرُّوا سُجَّداً وَ سَبَّحُوا بِحَمْدِ رَبِّهِمْ‌- تنها كسانى كه به آيات ما ايمان آورده‌اند چون آيات ما را بشنوند به سجده بيفتند و پروردگارشان را به پاكى بستايند.» مراد از سجده در اين آيه تنها صورت ظاهرى آن نيست، بلكه حالت تسليم در برابر حق است. مؤمنان حقيقى از آن رو كه همواره در جستجوى حق و هدايت هستند، به مجرد شنيدن نام خدا تسليم او مى‌شوند، هر چند اين عمل مخالف هواهاى نفسانى يا مصلحت باشد.

كلمه «خرّوا» از «خرير الماء» يعنى صداى آب به هنگام فرو ريختن مى‌آيد. مثل صداى ريزش آبشار. از اين رو راغب مى‌گويد: مؤمنان بر زمين مى‌افتند آن چنان كه آبشار بر زمين سر مى‌نهد و صدايشان در تسبيح و تحميد همانند صداى آبشار است.

در قرآن كريم در چهار موضع واجب است كه خواننده آيه و شنونده آن سجده كنند يكى از آنها همين مورد است.

«وَ هُمْ لا يَسْتَكْبِرُونَ‌- و سركشى نكنند.» سجودشان را مظاهر خارجى و اجتماعى هم هست، يكى از آن مظاهر تواضع و فروتنى است نسبت به افراد اجتماع.

/ ٢٢٤

دوم: پرستش و نيايش در سحرگاهان‌

[١٦] «تَتَجافى‌ جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ‌- از بستر خواب پهلو تهى مى‌كنند.» در برابر فشار خواب مقاومت مى‌كنند، زيرا مى‌دانند كه دنيا سراى عمل‌