راه رشد - دهقان، اكبر - الصفحة ٤٤ - اصول فضايل اخلاقى

فرقى كه در ميان اين دو وجود دارد از نظر هدف ونتيجه است؛ چون در مكتب انبيا هدف سعادت حقيقى انسان، يعنى تكميل ايمان به خدا وآيات او وآسايش اخروى است كه يك سعادت حقيقى وواقعى باشد نه اين‌كه فقط از نظر مردم سعادت است ولى در مكتب اول، هدف از اصلاح اخلاق كسب محبوبيت در نظر مردم ودارا بودن صفاتى كه مورد ستايش جامعه است مى‌باشد.

٣. مكتب اخلاقى قران؛ كه با دو مكتب سابق يك فرق اساسى دارد و آن اين‌كه هدف در اين‌جا ذات خداوند است نه كسب فضيلت انسانى و به همين دليل بسا مى‌شود كه طرز مشى آن با دو مكتب سابق فرق مى‌كند.

توضيح اين‌كه هنگامى كه انسان رو به كمال مى‌رود و ترقياتى در اين زمينه نصيب وى مى‌شود دل او مجذوب تفكر درباره خدا و توجه به اسما و صفات عاليه حق كه از هر نقصى منزه و مبر است مى‌گردد و اين حالت جذبه و كشش روز به روز زيادتر و شديدتر و توجه به خداوند عميق‌تر مى‌گردد و به آنجا مى‌رسد كه خدا را چنان عبادت مى‌كند كه گويا او را مى‌بيند و خداوند او را مى‌بيند همواره جلوه او را در تجليات جذبه و شوق و توجه مشاهده مى‌كند.

در اين هنگام محبت و شوق او روز افزون مى‌گردد زيرا عشق به كمال و جمال جزء فطرت انسان و خميره اوست قرآن مى‌فرمايد: «والذين امنوا اشدّ حبّاً للَّه»[١] آن‌ها كه به خدا ايمان دارند محبتشان به خداوند شديدتر است.

همين معنى او را به پيروى از پيامبر اكرم ٦ در تمام افعال و حركات وادار مى‌كند زيرا عشق به يك چيز، مستلزم عشق به آثار آن است و پيامبر هم از آثار و آيات اوست چنان‌كه جهان و آن‌چه در جهان است از آثار و آيات اوست.

[١] - بقره، ١٦٥