راه رشد - دهقان، اكبر - الصفحة ٣٠ - جهاد با نفس

نفس او ملهم به فجور و تقواست كه اگر تقوا را كسب كرد به سعادت مى‌رسد و اگر فجور را كسب كرد به بدبختى مى‌رسد و اين حالات مختلف نفس است. «و نفس و ما سوّايها فالهمها فجورها و تقويها»[١]

براى اينكه روشن‌تر شود كه بشر يك نفس انسانى و يك نفس حيوانى دارد دو آيه از قرآن كريم را بيان مى‌كنيم:

قرآن كريم در برخى از آيات مى‌فرمايد: گروهى از مردم تنها مواظب نفس خويش هستند «قد اهمّتهم انفسهم»[٢]

و بعضى از آيات مى‌فرمايد: از كسانى مباشيد كه خدا را فراموش كرده و در نتيجه خود را فراموش كنيد. «ولاتكونوا كالّذين نسوا اللَّه فانسيهم انفسهم»[٣]

بنابراين اگر انسان مواظب نفس خود باشد ديگر خود را فراموش نمى‌كند.

و اگر خود را فراموش كند طبعاً مواظب و مراقب نفس خويش نيست تعارض ظاهرى اين دو آيه با توجه به اين حقيقت حل مى‌شود كه منظور از مواظبت بر نفس نفس حيوانى و خود طفيلى است و مقصود از فراموشى نفس، نفس انسانى و اصيل است.

جهاد با نفس‌

نفس بزرگ‌ترين دشمن ماست و همواره با عقل در جنگ و ستيز است و از وسوسه‌هاى شيطان الهام مى‌گيرد. سركوب كردن اين دشمن خطرناك كار آسان و ساده‌اى نيست قاطعيت و پايدارى لازم دارد آن هم نه يك مرتبه و دو مرتبه، يا يك روز و دو روز يا يك سال و دو سال بلكه جهاد مداوم و هميشگى‌براى مهار كردن نفس بر هر مسلمانى لازم است. قرآن كريم مى‌فرمايد: «و من جاهد فانما يجاهد لنفسه»[٤] كسى كه جهاد و تلاش كند همانا براى نفع خويش‌

[١] - الشمس، ٧- ١٠.

[٢] - آل عمران، ١٥٤

[٣] - حشر، ١٩

[٤] - عنكبوت ٦