راه رشد - دهقان، اكبر - الصفحة ١٦٣ - ١ استدلال بر يگانگى خداوند از طريق نظم جهان

به غير خدا توجه مى‌كردند، مى‌فرمايد: «هاتوا برهانكم» اين تعبير در چهار مورد در قرآن آمده است: بقره، ١١١؛ انبياء، ١٢٤؛ نحل، ٦٤ و قصص، ٧٥.

اين منطق برهان‌طلبى حكايت از محتواى غنى و قوى قرآن كريم مى‌كند چرا كه سعى دارد با مخالفان خود نيز برخورد منطقى داشته باشد چگونه ممكن است از ديگران مطالبه برهان كند وخود نسبت به آن بى‌اعتنا و بى‌توجه باشد حال براى اثبات اين مطلب نمونه‌هايى از استدلال قرآن را ذكر مى‌كنيم.

١. استدلال بر يگانگى خداوند از طريق نظم جهان‌

قرآن مى‌فرمايد «لو كان فيهما الهة الا اللَّه لفسدتا»[١]. اگر در آسمان و زمين خدايانى جز (اللَّه) بود فاسد مى‌شدند و جهان بر هم مى‌ريخت. اين دليل و برهانى كه براى توحيد و يگانگى خداوند آمده، در عين سادگى و روشنى يكى از براهين دقيق فلسفى است. و دانشمندان از آن به عنوان (برهان تمانع) ياد مى‌كنند. خلاصه اين برهان را اين چنين مى‌توان بيان كرد:

ما بدون شك نظام واحدى را در جهان حكم فرما مى‌بينيم. نظامى كه در همه جهان هماهنگ است قوانينش ثابت و در آسمان و زمين جارى است، برنامه‌هايش با هم منطبق و اجزايش متناسب است. اين هماهنگى قوانين و نظامات آفرينش از اين حكايت مى‌كند كه از مبدأ واحدى سرچشمه گرفته است چرا كه اگر مبدأها متعدد بودند و اراده‌هاى مختلف داشتند اين هماهنگى هرگز وجود نداشت و همان چيزى كه قرآن از آن به فساد تعبير مى‌كند در عالم به وضوح ديده مى‌شد ما اگر كمى اهل تحقيق باشيم از بررسى يك كتاب به خوبى مى‌توانيم بفهميم آن را يك نفر نوشته است يا چند نفر؟

كتابى كه تأليف يك نفر است هماهنگى و انسجام مخصوص در ميان‌

[١] - انبياء، ٢٢