راه رشد - دهقان، اكبر - الصفحة ٢١ - اسناد تربيت به خداوند و انسان

اميرالمؤمنين ٧ مى‌فرمايد: «بهترين نفس‌ها پاك‌ترين آن‌هاست. «خير النفوس ازكاها»[١] و نيز مى‌فرمايد: نفس خويش را از بدى و آلودگى شهوات پاكيزه سازيد، تا به بالاترين درجات انسانى نايل شويد. «طهّروا انفسكم من دنس الشهوات تدركوا رفيع الدرجات».[٢]

اسناد تربيت به خداوند و انسان‌

قرآن كريم گاهى مسأله تربيت و تزكيه روحى را به خود انسان نسبت مى‌دهد «قد افلح من تزكّى»[٣] و گاهى مى‌فرمايد: «و لولا فضل اللَّه عليكم و رحمته ما زكى منكم من احد ابداً»[٤] مسأله تربيت و تزكيه را به فضل الهى مستند مى‌سازد؛ يعنى اگر فضل و رحمت پروردگار نبود هيچ كس به تزكيه و تربيت خويش قادر نبود. بدون شك فضل و رحمت الهى است كه موجب نجات انسان‌ها از آلودگى‌هاست و توفيقات خاص اوست كه شامل حال انسان‌هاى آماده و مستعد مى‌گردد كه مهم‌ترين عامل، تزكيه و تربيت است. لذا رسول گرامى اسلام ٦ هنگامى كه آيه‌ «قد افلح من زكيها»[٥] را تلاوت مى‌نمود چنين دعا مى‌كرد: «اللَّهم آت نفسى تقواها انت وليها و مولاها و زكها انت‌ خير من زكاها»[٦] پروردگارا! به نفس من تقوا مرحمت فرما وتو ولى و مولاى آن هستى، آن را تزكيه فرما كه تو بهترين تزكيه كنندگانى. اين سخن نشان مى‌دهد كه پيمودن اين راه پر پيچ و خم و گذشتن از اين گردنه صعب‌العبور، حتى براى پيامبر ٦ جز به توفيق وفضل الهى ممكن نيست.

[١] - تصنيف غررالحكم

[٢] - تصنيف غررالحكم

[٣] - اعلى‌، ١٤

[٤] - نور، ٢١

[٥] - شمس، ٩

[٦] مجمع البيان ج ١٠ ص ٧٥٥