راه رشد - دهقان، اكبر - الصفحة ١٨ - راه تربيت

حقيقت، ايمانِ راسخ داشته باشد و بداند كه عزّت و قدرت، تنها از آن خداست و اين جاست كه ديگر زمينه‌اى براى ريا و ظاهر سازى در او باقى نمى‌ماند. نه به كسى اميد دارد و نه از كسى مى‌ترسد اگر اين دو حقيقت، به يقين در دل انسان جاى گيرد، تمام رذايل اخلاقى را از دل مى‌زدايد و به جاى آن‌ها صفات كريمه را قرار مى‌دهد مانند ترس از خدا، عزّت نفس، مناعت طبع، استغنا.

خداوند در قرآن كريم چندين بار فرمود: مالكيّت، تنها از آنِ خداست، هر چه در آسمان‌ها و زمين‌است از اوست. كسى كه به حقيقت اين مالكيت واقف باشد و بداند هيچ يك از موجودات، استقلالى از خود ندارند و هرگز از ذات مقدّس او بى‌نياز نيستند و خداوند مالك حقيقى ذات هر چيز و آنچه مربوط به ذات اوست مى‌باشد و به اين حقيقت ايمان داشته باشد، در نظر چنين كسى همه موجودات، هم از نظر ذات و هم از نظر صفات و افعال از درجه استقلال مى‌افتند واضح است چنين كسى ممكن نيست غير خدا را طالب باشد و خضوع يا خوفى و رجايى نسبت به ديگرى پيدا كند يا از غير خدا لذّت ببرد يا بر غير او تكيه كند يا كار خود را به ديگرى واگذارد؛ او جز حق نمى‌خواهد و جز خدا نمى‌جويد خدايى كه ذات مقدّسش باقى و همه چيز جز او فانى است.

آياتى كه اين روش را در تربيت و اخلاق تعقيب مى‌كند فراوان است از جمله: «اللَّه لا اله الاهوله الاسماء الحسنى»[١] او خداوندى است كه معبودى جز او نيست و براى او نام‌هاى نيك است.

«ذلكم اللَّه ربكم لا اله الاهو خالق كل شئ»[٢] اين است خداوند، پروردگارشما، هيچ معبودى جز او نيست، آفريدگار همه چيز است.

[١] - طه، آيه ٨

[٢] - انعام، آيه ١٠٢