راه رشد - دهقان، اكبر - الصفحة ١٦٠ - اولين روش تفكر و انديشيدن

كدام يك از آنان به علت گناه و معصيت در ورطه هلاكت و نابودى قرار گرفتند و ازآن‌جا كه آگاهى از تاريخ گذشتگان تأثير فراوانى در پرورش خرد و عقل انسان دارد قرآن فقط به بيان رويدادهاى مهم در امت‌هاى گذشته اكتفا نكرده بلكه انسان‌ها را فرا مى‌خواند كه در زمين گردش كنند و عاقبت تبهكاران و ستمگران را مشاهده كنند.

«لقد كان فى قصصهم عبرة لاولى الالباب»[١] در سرگذشت‌هاى آن‌ها درس عبرتى براى صاحبان انديشه است‌ «الم تر كيف فعل ربك بعاد ارم ذات العماد»[٢] آيا نديدى پروردگارت با عاد آن شهر پر قدرت چه كرد؟ «الم تر كيف فعل ربك باصحاب الفيل»[٣] آيا نديدى پروردگارت با اصحاب فيل (لشكر ابرهه) چه كرد؟ «افلم يسيروا فى الارض فينظروا كيف كان عاقبة الذين من قبلهم دمرّ اللَّه عليهم و للكافرين امثالها»[٤] آيا در زمين، سير نكردند تا ببينند عاقبت كار كسانى كه قبل از آن‌ها بودند به كجا رسيد؟ خداوند آن‌ها را هلاك كرد و براى كافران، امثال اين مجازات‌ها خواهد بود.

قرآن كريم جريان قوم حضرت نوح و صالح و موسى و ديگر انبيا را مطرح مى‌كند و مى‌فرمايد: اگر اين‌ها هلاك شدند به خاطر گناهانشان بود و اين هلاكت و نابودى اقوام گذشته براى نسل بعدى درس عبرت خواهد بود چه اين‌كه مى‌فرمايد: سران كفر و ستم را اگر از بين برديم چون گناه فراوان كردند «فاهلكناهم بذنوبهم»[٥] يا اين‌كه به پيامبر مى‌فرمايد: به اقوام خود بگو: اگر تو را تكذيب كنند خداوند آن‌ها را عذاب و نابود مى‌كند، چون خداوند كسانى را از قبل بر اثر ستم و ظلم و تكذيب نابود كرده است و شما يك دهم آنان به‌

[١] - يوسف، ١١١

[٢] - فجر، ٦- ٧

[٣] - فيل، ١

[٤] - محمد، ١٠

[٥] - انعام، ٦