راه رشد - دهقان، اكبر - الصفحة ٢٢٨ - شرايط پذيرش توبه

سوى خداوند مانند: «فتلّقى آدم من ربّه كلمات فتاب عليه»[١]

به صورت اسم فاعل مذكر ومؤنث به معنى توبه‌كننده از گناه‌ «التائبون العابدون الحامدون ...»[٢]، «عسى ربّه ان طلقكّن ... مسلمات مؤمنات‌ قانتات تائبات»[٣]

به صورت صيغه مبالغه (توّاب) به دو معنا آمده است:

الف) بسيار توبه كننده: «ان اللَّه يحب التوابين»

ب) بسيار توبه پذير و بخشنده: «انّه هو التواب الرحيم»[٤]

شرايط پذيرش توبه‌

الف) تقوا: «واتقوا اللَّه ان اللَّه هو التواب الرحيم»[٥] تقوا پيشه كنيد، به درستى كه خداوند بسيار توبه پذير و مهربان است.

ب) تسبيح واستغفار: «فسبّح بحمد ربك واستغفره انه كان‌توّاباً»[٦] پروردگار را تسبيح وحمد كن واز او آمرزش بخواه كه او بسيار توبه‌پذير است.

ج) استغفار پيامبر ٦: «و لو انّهم اذ ظلموا انفسهم جاءُوك فاستغفرواللَّه و استغفر لهم الرسول لوجدوا اللَّه توّاباً رحيماً»[٧] اى پيامبر! اگر مخالفانى كه به خود ستم كردند نزد تو مى‌آمدند و از خدا طلب آمرزش مى‌كردند و پيامبر هم براى آنها استغفار مى‌كرد خدا را توبه پذير و مهربان مى‌يافتند.

د) فضل و رحمت الهى: «و لو لا فضل اللَّه عليكم و رحمته و ان اللَّه تواب رحيم»[٨] اگر فضل و رحمت الهى نبود و اين‌كه او توبه پذير و حكيم است (بسيارى از شما گرفتار مجازات سخت الهى مى‌شديد).

[١] - بقره، ٣٧

[٢] - بقره، ٢١٢

[٣] - تحريم، ٥

[٤] - بقره، ٣٧؛ دانشنامه قرآن، ج ٨، ص ٨١٤

[٥] - حجرات، ١٢

[٦] - نصر، ٣

[٧] - نساء، ٦٤

[٨] - نور، ١٠