راه رشد - دهقان، اكبر - الصفحة ٢٣٣ - كلام مرحوم فيض كاشانى

كلام مرحوم فيض كاشانى‌

مرحوم فيض كاشانى مى‌فرمايد: توبه از امور اختصاصى نيست بلكه نسبت به اشخاص و احوال عموميت دارد و هيچ‌كس از آن بى‌بهره نيست قال اللَّه تعالى: «وتوبوا الى اللَّه جميعاً»[١] همگى به درگاه خدا توبه كنيد. در اين آيه خطاب عمومى است و اختصاص به گروه معينى ندارد.

امّا اين‌كه بر هر انسانى لازم است در تمام حالات توبه و انابه نمايد. براى آن است كه هيچ كس از معصيت جوارحى بر كنار نيست و به فرض آن‌كه گاهى از اوقات اعضا و جوارحش مرتكب معصيت نشود، در قلب مرتكب معصيت مى‌شود و اگر قلباً به ارتكاب معصيت نپردازد از وسوسه شيطان كه او را از ذكر خدا غافل مى‌سازد بر كنار نيست و ثابت است كه همه اين موضوعات موجبات نقص او را فراهم مى‌سازند و هر يك از اين‌ها داراى اسبابى است و اسباب تركشان همان است كه به ضد آن‌ها بپردازد و از آن‌ها رجوع كند و توبه هم به معناى رجوع است و هيچ كس خالى از اين نقيصه نيست ليكن در مقدارش، متفاوتند و در اصل گناه مشتركند و اما گناه انبيا و اوصيا مانند گناه ما نيست گناه آن‌ها اين است كه از ذكر دايمى حق باز مى‌مانند و به امور مباح مى‌پردازند و چون از توجه به مباحات باز مانند اجرشان مضاعف گردد.

حضرت صادق ٧ فرمود: رسول اكرم با آن‌كه گناهى مرتكب نمى‌شد، در هر شبانه روز صد مرتبه استغفار مى‌كرد. خداوند متعال اولياى خود را بدون هيچ گناهى به مصيبت‌ها و ناراحتى‌هايى دچار مى‌فرمايد تا اجرشان را مضاعف گرداند.

[١] - نور، ٣١