راه رشد - دهقان، اكبر - الصفحة ١٤٧ - وظايف انسان عاقل

يفارقه الحياء و لا يبدوا منه الحرص فتلك عشر خصال يعرف بها العاقل»[١]

١. بردبارى نسبت به كسى كه نادانى ورزيده است.

٢. گذشت نسبت به كسى كه به او ستم كرده است.

٣. تواضع نسبت به افراد پايين‌تر.

٤. سبقت گرفتن از افراد بالاتر در طلب نيكى.

٥. هرگاه بخواهد تكلم كند تدبّر و عاقبت‌انديشى كند، اگر سخن او خير است تكلم كند كه بهره برده است و اگر سخن او شر است، سكوت ورزد تا سالم ماند.

٦. هرگاه فتنه و بلايى به او رسد به خداوند پناه ببرد.

٧. دست و زبان خود را كنترل كند.

٨. هرگاه فضيلت را مشاهده كرد به طرف آن برود.

٩. از حيا جدا نشود.

١٠. حرص ازاو ظاهرنشود. اين ده صفت است كه به سبب آن عاقل شناخته مى‌شود.

وظايف انسان عاقل‌

١. شناخت نسبت به زمان ٢. شأن خويش را يافتن ٣. حفظ زبان‌

امام صادق ٧ مى‌فرمايد: «على العاقل ان يكون عارفاً بزمانه مقبلًا على شأنه حافظاً لسانه»[٢] برخردمند است اين‌كه نسبت به زمان، شناخت داشته باشد، شأن و منزلت خويش را بفهمد و زبان خود را كنترل كند.

[١] - بحارالانوار، ج ١، ١٢٩

[٢] - بحارالانوار، ج ٧١، ص ٣٠٧ و ٧٨ ص ٩- ١٨٦