راه رشد - دهقان، اكبر - الصفحة ١٤٢ - نشانههاى عاقل

٨. «لاغنى كالعقل و لافقر كالجهل» هيچ بى نيازى و ثروتى همچون عقل نيست و هيچ فقرى همچون جهل و نادانى نيست.

٩. «قوام المرء عقله و لادين لمن لا عقل له» اساس موجوديت انسان عقل اوست و آن كس كه عقل ندارد دين ندارد.

١٠. «زينة الرّجل عقله» زينت مرد به خرد و عقل اوست.

نشانه‌هاى عاقل‌

١. ترك شهوت: «العاقل من هجر شهوته و باع دنياه باخرته»[١] عاقل كسى است كه شهوت خود را ترك كند و دنيايش را به آخرتش بفروشد.

٢. كنترل زبان: «العاقل من عقل لسانه»[٢] عاقل كسى است كه زبان خود را از حرام كنترل كند.

٣. سخن نگفتن از بيم تكذيب‌

٤. خواهش نكردن از بيم محروم شدن‌

٥. وعده ندادن به آنچه كه مقدور انسان نيست.

٦. اميد نداشتن به آنچه كه مايه سركوبى است: امام كاظم ٧ مى‌فرمايد: «ان العاقل لا يحدث من يخاف تكذيبه و لايسأل من يخاف منعه و لا يعد ما لا يقدر عليه و لا يرجوا ما يعنف برجائه»

٧. دروغ نگفتن: «ان العاقل لا يكذب و ان كان فيه هواه» عاقل دروغ نمى‌گويد گرچه هوا و هوس او در دروغ باشد.

٨. فريب نخوردن: امام ٧ مى‌فرمايد: «لا يلسع العاقل من جحر مرّتين»[٣]

[١] - تصنيف غرر

[٢] - تصنيف غرر

[٣] - بحارالانوار، ج ١، ص ١٣٢- ١٥٩