عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣٢٧ - تكلف در اعمال

فرموده‌اند كه به نور عقل كه از آثار انوار و فرشتگان است، تلبيس و مكر شيطان كشف مى‌كند تا وى را رسوا شود و هيچ فتنه نتواند انگيختن، چنان كه رسول ٦ گفت:

هر آدمى را شيطانى است و مرا نيز هست ليكن خداى تعالى مرا بر وى نصرت داد تا مقهور من گشت و هيچ شر نتواند فرمود و نيز آدمى را فرموده‌اند كه اين خنزير حرص و شهوت و كلب غضب را به ادب‌دار و زير دست تا جز به فرمان وى نخيزد و ننشيند، اگر چنين كند وى را از اين اخلاق و صفات نيكو حاصل شود كه آن تخم سعادت وى باشد و اگر به خلاف اين كند و كمر خدمت ايشان بربندد در وى اخلاق بد پديد آيد كه تخم شقاوت وى گردد[١]!

تكلف در اعمال‌

انبياى عظام و ائمه بزرگوار و كتب آسمانى و ناصحان مشفق و عارفان پاك دل مردم را به عقايد صحيح و ناصحيح، اعمال خوب و بد، حسنات و رذائل اخلاقى آشنا نموده و راه آراسته شدن به تمام نيكى‌ها و پيراسته شدن از تمام بدى‌ها را به انسان آموخته‌اند.

انسان غرق انواع نعمت‌هاى متصل و منفصل مادى و متصل و منفصل معنوى است و هيچ جاى عذرى براى او باقى نيست، با اين لطف و كرمى كه حضرت حق، در حق او روا داشته روا نيست كه اين نعمت‌هاى گران را در راه رسيدن به كمال مصرف نكند و از آن بدتر اگر بخواهد بر عبادت و اطاعت بر نخيزد از روى جبر و تكلف و بى‌رغبتى باشد كه به فرموده حضرت صادق، در ابتداى روايت باب تكلف:

[١] -كيمياى سعادت: ١٠- ١٨، عنوان اول.