متافيزيك از نظر رئاليزم - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٢ - خواص ممكن الوجود
خواص ديگرى هم براى مفهوم واجب الوجود است كه بعضى از آنها براى آنانيكه فلسفه و كلام نخواندهاند قابل درك نيست، و پارهاى از آنها اگر قابل درك باشد ولى سهل و ساده نيست و محتاج به تفكر عميق و دقيقى نيست، و بعضى از آنها در مباحثه صفات خداوندى خواهد آمد و بعضى از آنها آنقدر مهم نيست كه ذكر شود.
ولى باين نكته بايد متوجه بود كه ما در تحليل مفهوم واجب الوجود و تحقيق خواص آن بر عليه ماديّين سخن نگفتهايم، بلكه مطالب بالا حقايق علمى ميباشد كه خواه خداشناس باشيم خواه مادّى بايد آنرا قبول كنيم.
خواص ممكن الوجود
حالا كه پارهاى از خواص واجب را دانستيم خوبست به مفهوم ممكن بپردازيم و آنرا در منطق عقل و خرد تحليل كنيم.
ممكن الوجود مفهومى بود كه ماهيّت آن در حريم ذات خود تقاضاى هستى و نيستى را نداشت و ترجيح هر كدام بر ديگرى و متصف شدن وى بوجود خارجى و عدم، تابع اسباب خارجى بود.
بارى هيچ ممكن موجودى بدون سبب نخواهد بود، و هيچ ممكنى بدون علّت تحقّق نخواهد يافت و اين موضوع تا حدود زيادى حسى و مشهود است كه محتاج به بحث نيست.
علم هم مانند فلسفه تمام ماديات و پديدههاى مادى را تابع علل و اسباب معينه آن ميداند، و اساسا بناى تمام علوم تجربى كه زندگانى